ਭਰਤ ਅਤੇ ਯੁਧਾਜਿਤ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨਿਡਰ ਸਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦੋਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਭਰਤ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਉਥੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਜੋ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਾ ਹੋਈ। ਤਲਵਾਰਾਂ, ਭਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਭਰਤ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਅਸਤਰ "ਸੰਵਰਤ" ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਫਾਹੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਸੰਵਰਤ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਚੀਰ-ਚੀਰ ਕੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗੰਧਰਵ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇੰਨੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਐਨੀ ਭਿਆਨਕ ਹਤਿਆ, ਜੋ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਉਹਦੇ ਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਗੰਧਰਵ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਭਰਤ, ਕੇਕਈ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਸੁਖਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਸੇਬੇ ਵਸਾਏ। ਤਖ਼ਸ਼ ਨੂੰ ਤਖ਼ਸ਼ਸ਼ਿਲਾ ਵਿੱਚ ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਲਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਗੰਧਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸਪਰਧਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਡੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਨਿਆਇਕਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਾਗ-ਬਗੀਚਿਆਂ, ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਮੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਖੁੱਲ੍ਹੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਲੋਕ ਦੇ ਮਹਿਲ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੰਦਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਤਾਲ, ਤਮਾਲ, ਤਿਲਕ ਤੇ ਬਕੁਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਇਹ ਨਵੇਂ ਵਸੇਬੇ ਵਸਾ ਕੇ, ਭਰਤ, ਕੇਕਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਮੁੜ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਰਤ ਨੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਵਧ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਸੇਬਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਇਕਵੀਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਅਦਭੁਤ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਹੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੰਦਨ! ਤੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਚੰਦਰਕੇਤੁ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਨ, ਰਾਜ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਂਗਾ। ਕੋਈ ਸੁੰਦਰ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਉਚਿਤ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਭੀ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਸਕਣ। ਉਥੇ ਨਾ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼; ਐਸਾ ਖੇਤਰ ਲੱਭੋ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਨਾ ਕਰੀਏ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇੱਥੇ ਕਰੂਪਥਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਹੈ।" ਉੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਅੰਗਦ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਕੇਤੁ ਲਈ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਨਿਰੋਗ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਭਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ, ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਕੇ, ਅੰਗਦ ਲਈ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵਸਾਇਆ, ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੁੰਦਰ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ। ਚੰਦਰਕੇਤੁ, ਜੋ ਮੱਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਲਈ ਮੱਲਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ ਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਭਰਤ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯ ਸਨ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮਾਰੋਹ ਕੀਤਾ। ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਤੇ ਚੰਦਰਕੇਤੁ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਵੀ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਗਦ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ, ਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਚੰਦਰਕੇਤੁ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅੰਗਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਮੁੜ ਅਯੋਧਿਆ ਆ ਗਏ। ਭਰਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੋਵੇਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਭਰਤ, ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਏ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਅਡਿੱਠ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਉਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ, ਨਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਯਜਨ ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਥੇ ਮਹਾਨ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਰਾਮ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪ ਹੀ ਸਮਾਂ, ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਅਤਿਬਲ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪੋਸ਼ਕਤੀ ਅਸੰਖ ਹੈ; ਮੈਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਲਈ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਆਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਮ! ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ! ਮੈਂ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇੱਥੇ ਇਹ ਕਥਾ-ਅੰਸ਼ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।