ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਮਰ ਦਰਾਜ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੀ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅਰਜ ਕੀਤੀ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਉ। ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮਹਾਬਲੀ, ਵੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਛਤਰੀ ਦਾ ਛਾਂਵ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਦੇਖੀਏ।" ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਮਨ-ਭਾਵਨ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਉਹ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਅਣਜਾਣ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਤੁਸੀਂ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?" ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਨਾਗਰਿਕ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਮਿਲ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣ ਹਨ।" ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਹ ਸਭ ਗੁਣ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਪਿਆਰੇ, ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਮੀ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇक्षਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹਨ।" "ਰਾਮ ਜੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਕੁਲ, ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪਾਬੰਦ ਹਨ। ਧਰਮ ਅਤੇ ਲਾਭ ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਜੀ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਵਰਗੇ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਸਮਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਸੱਚੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਦਇਆਵਾਨ, ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਹੀਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਜਿੱਤੂ ਹਨ।" "ਉਹ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਦੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ, ਸਦਾ ਯੋਗ, ਵੈਰੀ-ਰਹਿਤ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ, ਮਾਣ ਅਤੇ ਤੇਜ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਧਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਸਭ ਹਥਿਆਰਾਂ 'ਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਚਾਰਾਂ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।" "ਭਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵਿਦਿਆਵਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਚ-ਕੁਲ, ਧਰਮੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ, ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਕੋਲੋਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜਦ ਵੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਲਛਮਣ (ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ) ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਬਿਨਾ ਜਿੱਤ ਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।" "ਚਾਹੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਜਾਂ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਜਦ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਅੱਗਾਂ, ਘਰਵਾਲੀਆਂ, ਨੌਕਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਹਰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ—'ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿਲੇਬੰਦ ਹੋ?'" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਰਸ਼ੇਰ ਰਾਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨਾਲ ਵਾਤਚੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਦ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਰ ਹਨ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਸਹੀ ਤੇ ਲੋਕ-ਹਿੱਤ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।" "ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਜਾਂ ਪੁੱਛਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੌਂਹ ਸੁੰਦਰ, ਅੱਖਾਂ ਚੌੜੀਆਂ ਤੇ ਤਾਮ੍ਰ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਮਾਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।" "ਰਾਮ ਜੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿਅ, ਸ਼ੌਰਯ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕਦੇ ਭਟਕਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।" "ਉਹ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸਦਾ ਉਚਿਤ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੰਡਯੋਗ ਨੂੰ ਹੀ ਦੰਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਰਾਮ ਜੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।" "ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਆਪ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਜੀ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਰਾਜ ਕਰੇ।" "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਮਰੀਚੀ ਕਸ਼ਯਪਾ ਲਈ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਰਾਘਵ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।" "ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਆਯੁ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਸਪਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।" "ਸਭ ਲੋਕ, ਚਾਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਆਸ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹਨ।" "ਔਰਤਾਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।" "ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਨੀਲੇ ਕੰਵਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀਏ।" "ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ, ਸਾਡੇ ਸੁਖ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਰਗੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹਥ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨ-ਭਾਵਨ ਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬੋਲ ਆਖੇ, "ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਅਤੁੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।" "ਹੁਣ ਚੈਤ੍ਰ ਦਾ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਸਾਰੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਵਾਓ।" ਜਦ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੁੱਕੀ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਇਹ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਠੰਢਾ ਪਿਆ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਆਖਿਆ, "ਰਾਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਤਿਆਰੀ, ਉਹ ਕਰਵਾਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਪ੍ਰਜਾ ਅਤੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੇ ਯੁਵਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੁਟ ਗਏ।