ਇੱਕ ਦਿਨ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ, ਵਡੇਰੇ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਜੀ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਓ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ!" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ, ਜੋ ਬਲਵਾਨ, ਵੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜਸੀ ਛਤਰੀ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਏ।" ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੀਤ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਣ, ਹੋਰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ—ਜਦ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣੇ?" ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ—ਜੋ ਪਿਆਰੇ, ਮਨਮੋਹਣੇ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਤੇ ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇක්ෂਵਾਕੁਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਰਾਮ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਤੇ ਲਾਭ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਉਪਜੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ। ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸੱਚਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਨਰਮ ਸੁਭਾਉ ਦਾ, ਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਗ੍ਯਤਾ ਵਾਲਾ, ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਰਾਘਵ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰਫ ਸੱਚ ਹੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਅਨੁਪਮ ਖ਼ਿਆਤੀ, ਮਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਧਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਖਲ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਲੀਭਾਂਤਿ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।" "ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੰਧਰਵ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ, ਗੁਣਵਾਨ, ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਅਚੰਚਲ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਵਿਦਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਜਦ ਵੀ ਉਹ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਜਿੱਤ ਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।" "ਜਦ ਉਹ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਾਕ ਹੋਣ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਅੱਗਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ, ਨੌਕਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ, ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ—'ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ?'" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਕਲੀਫ਼ 'ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਸਹੀ ਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦੀ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" "ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਸੁੰਦਰ ਭੌਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਾਲ-ਭੂਰੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਰਗਾ ਹੈ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਹਿੰਮਤ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕਦੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹਲਦੀਆਂ।" "ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਕੀ? ਉਸ ਦਾ ਰੋਸ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।" "ਉਹ ਜੋ ਦੰਡ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਰੋਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਸਵੈ-ਸਯੰਮੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੋਤ—ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੱਚ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਆਪ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਧੰਨ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਰਾਘਵ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਰੀਚ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।" "ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਆਯੁ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਸਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।" "ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਚਾਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਾਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਉਮੀਦ ਰਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੁਵਰਾਜ ਹੋਵੇ।" "ਔਰਤਾਂ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ, ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰਾਮ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਡੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।" "ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਸਭ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਤਿਲਕ ਨਾਲ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣੇ।" "ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਰਗਾ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਰਹੀਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਰਗ ਦੀ ਆਰੰਭਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬੋਲ ਬੋਲੇ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਦੁੱਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।" "ਇਹ ਚੈਤ੍ਰ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ।" ਜਦ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੁੱਕੀ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਮਚ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਸ਼ੋਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਠੰਢਾ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ...