ਰਾਮ ਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਜੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਅਲੌਕਿਕ ਤੇ ਅਮੁੱਲੇ ਗੁਣ ਸਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰਾਮਰਸ਼ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਗੁਣ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੋਚੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਕਾਸ਼, ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਆਉਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝ ਆਈ ਕਿ ਰਾਮ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ, ਸਜ-ਧਜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਜਨਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਖਦਾਈ ਖ਼ਬਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜੇ ਅੰਦਰ ਆਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸਨ ਵੰਡੇ, ਅਤੇ ਸਭ ਰਾਜੇ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰਾਜਿਆਂ, ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਾਂਗ, ਅਮਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸर्ग ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਸੁਣਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਰਾਜਸੀ ਗੁਣਾਂ, ਆਕਰਸ਼ਣ ਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੇਰਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜ, ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ। ਮੈਂ ਵੀ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸੁਖ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਚੌਕਸ ਤੇ ਜਾਗਦੇ ਰਹੇ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਰਾਜਸੀ ਛਤਰੀ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬੁਢ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੀ ਕੇ, ਹੁਣ ਜਦ ਇਹ ਸਰੀਰ ਥੱਕ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਰਾਜਧਰਮ ਦੀ ਭਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਔਖੀ ਹੈ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਵਾਂ। ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਹਰ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ—ਉਹ ਰਾਮ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ, ਪੂਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ, ਧਰਮ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਵਾਂਗਾ। ਉਹ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗ ਸਵਾਮੀ ਹੈ; ਜਿਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉੱਤਮ ਕਾਰਜ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂਗਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਥੱਕ-ਮਹਿਨਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਇਹ ਸੋਚ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਮੰਜੂਰੀ ਦਿਓ; ਜਾਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਹੋਰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਰਸਤਾ ਵੀ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਵੱਡੇ ਬਦਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੂਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਧੀਮੀ ਤੇ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਧੁਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹجوم ਵਿਚ ਗੂੰਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਉਮਰ ਦਰਾਜ਼ ਹੋ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਲੰਘਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਓ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਵੀਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਰਾਜਸੀ ਛਤਰੀ ਹੇਠ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖੀਏ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਈਆਂ, ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਣਜਾਣ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਧਰਮਪੂਰਨ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਕਿਉਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲਮਈ ਗੁਣ ਹਨ।" "ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਹ ਸਭ ਗੁਣ ਗਿਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਿਆਰੇ, ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਹਨ; ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਦੇਵਤੁਲਯ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਹੈ—ਸੁਣੋ।" "ਰਾਮ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਦੇਵ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਚ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।" "ਰਾਮ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਸਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਰਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਰਾਜੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਫੌਜ, ਨਾਗਰਿਕ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਅਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।