ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਾਮ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ, ਨੇਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਸੱਚੇ ਤੇ ਸਿੱਧੇ, ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਦੀ ਯਾਦ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤੀਕਤ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਰਹਿੰਦੇ, ਗੁਪਤ ਮੰਤਰ-ਸਲਾਹ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ। ਉਹ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਦੋਂ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਰਾਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਡੋਲ ਨਾ ਸੀ, ਬੁੱਧੀ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ, ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਨਾ ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ। ਉਹ ਅਥਕ, ਚੋਖਾ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ, ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ, ਸੰਯਮ ਤੇ ਦਯਾ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਦਾ ਨਿਆਂ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਅਹੁਦੇ ਦੇਣਾ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਜਾਣਦੇ। ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਰਾਮ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਹਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤਿ-ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਖ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਤੇ ਕਦੇ ਆਲਸੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਹਥਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਰਾਮ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਯੁੱਧ, ਹਮਲਾ, ਅਤੇ ਫੌਜ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਪੁੰਨ। ਰਾਮ ਜੰਗ ਵਿਚ ਅਜੇਯ ਸਨ—even ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਚੁੱਕੇ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਈਰਖਾ। ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਟੀਆ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਾਮ ਦੀ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਲਈ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ, ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ, ਬੁੱਧੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਵਰਗਾ, ਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਾਮ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਾਂਗ ਅਜੇਯ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਆਪ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਤੇ ਲੰਬੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ—ਕਿਵੇਂ ਰਾਮ, ਮੇਰੀ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਵਿਚ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਸਕੇ? ਇਹ ਪਿਆਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸਦਾ ਘੁੰਮਦਾ, "ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਦੇਖਾਂ?" ਰਾਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦਯਾ ਕਰਦੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਿਆਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ ਵਾਲਾ ਬੱਦਲ। ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਰਾਮ ਯਮ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਬੁੱਧੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਅਡੋਲਤਾ ਵਿਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। "ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਦੇਖ ਲੈਂ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲੈਂ," ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਅਣਮੋਲ ਤੇ ਅਸੀਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਹੋਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮਿਲਦੇ, ਰਾਮ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਡਰਾਉਣੇ ਅਸ਼ਕੂਨ ਦੇਖੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿਚ ਬੁਢਾਪਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਉਹ ਧਰਮ-ਪ੍ਰਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਰਾਜਾ, ਸਜ-ਧਜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਿਤ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਹੜਬੜੀ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਜਨਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੁਣ ਲੈਣਗੇ। ਜਦ ਰਾਜਾ, ਦੁਸ਼ਮਣ-ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਜੈਤ, ਆਪਣੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਬਾਕੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜੇ ਅੰਦਰ ਆਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸਨ ਵੰਡੇ, ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ, ਆਦਰ-ਸਮਰਥਾ ਨਾਲ, ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਸਨਮਾਨਿਤ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰਾਜਿਆਂ, ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਤੇ ਪਿੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜਾ ਸਰਗਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਣੋ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਪੂਰੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਭਲਾਈ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਜਸੀ ਗੁਣਾਂ, ਮੋਹਕਤਾ ਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਮਰਯਾਦਾ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁਰਖਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਇਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪੁੱਤ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਮੈਂ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਪੁਰਖਾ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਕਰਕੇ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਖਾਤਰ ਸੰਭਾਲੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਉੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਤੇ ਸੁਖ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਾਂ। ਪੁਰਖਾ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦੇ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਚੋਖਾ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਾਹੀ ਛਤਰੀ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬੁਢਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੀਵਨ ਬੀਤ ਚੁੱਕਾ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੁਣ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਰਾਜ-ਧਰਮ ਦੀ ਭਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਔਖੀ ਹੈ—ਇਹ ਭਾਰ ਥੱਕਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਪਿਆਰ-ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਸਭਾ ਵਿਚ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।