ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਹਦੀ ਵਧਾਈ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ, ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਸੰਦ ਸਨ। ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨਾ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਦਇਆਵਾਨ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੁਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣਦੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਮਾਨੀ ਫਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਨਾਹ ਹੀ ਅਣਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੇ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਵਾਜਬ ਗੱਲ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਬੋਲਣ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹੋਣ। ਰਾਮ ਜੀ ਤੰਦਰੁਸਤ, ਨੌਜਵਾਨ, ਬੜੇ ਸੁੰਦਰ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਵਿਧਿਆਵਾਂ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਨਿੱਜਾਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਸਨ। ਉਹ ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ, ਨੇਕ, ਕਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਸੱਚੇ ਤੇ ਸਿੱਧੇ, ਵੱਡਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਧਰਮ, ਕਾਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਲੋਕ ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗੰਭੀਰ, ਗੁਪਤ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਕਦੇ ਵੀ ਗੁੱਸਾ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਸੈਯਮ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਅਡੋਲ, ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅਟਲ, ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਨਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਅਥਾਹ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ, ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨ, ਉਪਕਾਰੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਦੰਡ ਤੇ ਇਨਾਮ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤੇ ਸਦਾ ਨਿਆਂ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲਾਉਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਉਹ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਜਾਣਦੇ, ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਚਿਤ ਉਪਯੋਗ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਵਿਧਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਧਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਤੇ ਕਦੇ ਆਲਸੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਹਥੀ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਰਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਹਮਲੇ, ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਜੰਗ ਵਿਚ ਉਹ ਅਜੇਤ ਸਨ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਏ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਦੈਤ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਾਹ ਅਹੰਕਾਰੀ, ਨਾਹ ਈਰਖਾਲੂ ਸਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਟੀਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ, ਨਾਹ ਹੀ ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਗੁਣ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਬਰਾਬਰ; ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਉਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗੇ, ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਐਸੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ। ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਾ ਵਜੋਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਦੁੱਤੀ ਗੁਣ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ। ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਪੜਾਅ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ ਕਿ ਰਾਮ ਜੀ ਮੇਰੀ ਹਯਾਤ ਵਿਚ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਣ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰਿਆ ਚਿੰਤਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ: "ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤਿਲਕ ਲੱਗਦੇ ਵੇਖਾਂਗਾ?" ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਚਾਹਵਾਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰ ਪਿਆਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਘ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਉਹ ਯਮ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗੇ, ਅਡੋਲਤਾ ਵਿਚ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ। "ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸੁਰਗ ਮਿਲਣ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਅਮੁੱਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਦੁਲੱਭ ਸਨ, ਰਾਮ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਯੁਵਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਸਮਾਨ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਵੇਖੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੀ ਬੁੱਢਾਪਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਬੜਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਤੇ ਪਰਜਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ, ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ, ਸ਼ਾਨ ਤੇ ਸੋਭਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਚਿਤ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜਲਦੀ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਜਨਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਸੁਖਦਾਈ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਲੈਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੀਟਾਂ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਆਦਰਿਤ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰਾਜਿਆਂ, ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੁਣ ਇਹ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਆਇਆ ਹੈ। ਸੁਣੋ।