ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਆਪਣੇ ਮਾਮਾ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ, ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ, ਮਾਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਸਨ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੀਤ ਪਿਆਰੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਰਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇਕ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਨਿੱਤ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਕੌਸਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਦਿਤੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਵਜਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਬਲ ਅਤੇ ਲਜਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਦਵਿਤੀਯ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਦਸ਼ਰਥ ਵਰਗੇ ਹੀ ਸਨ। ਰਾਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੇ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਵੀ ਕਹਿ ਦੇਂਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ। ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮਿਲੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ, ਸੌ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਸਦਾ ਨੇਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਚਰਿੱਤਰ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਸਨ, ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ। ਰਾਮ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਭ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਬਲਵਾਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਉੱਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਸਨ। ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਦਯਾਲੁ, ਕ੍ਰੋਧ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੁਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਦਾ ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਯੋਗ ਸੀ, ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣਦੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੁਆਰਗਿਕ ਫਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਨਾਹ ਵਿਅਰਥ ਬੋਲ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਰਕ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਕ-ਚਾਤੁਰ ਹੋਣ। ਉਹ ਸਿਹਤਮੰਦ, ਨੌਜਵਾਨ, ਵਾਕਪਟੂ, ਸੁੰਦਰ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ। ਉੱਚਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਲਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਯੂ। ਉਹ ਸਭ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਪੁੰਨ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੇ, ਅਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਸਨ। ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ, ਨੇਕ, ਨਿਰਾਸ, ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ, ਵੱਡਿਆਂ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਚੁੱਕੇ। ਉਹ ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਮੂਲ ਜਾਣਦੇ, ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਲੋਕ ਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਦੇ ਮਾਹਰ। ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਗੰਭੀਰ, ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਕ੍ਰੋਧ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਕਰਦੇ। ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ, ਅਥਾਹ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਜਾਗਰੂਕ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਪਰਾਏ ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ ਜਾਣਦੇ। ਉਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਹੀਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ, ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਦਇਆ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਦਾ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਨੇਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਥਾਂ ਦਿਵਾਉਣਾ ਜਾਣਦੇ, ਵਿਵਸਥਾ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲਾਉਂਦੇ, ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਉਪਾਇ ਜਾਣਦੇ, ਖ਼ਰਚ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਚਿਤ ਉਪਯੋਗ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ। ਹਥਿਆਰ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ, ਧਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਸੁਖ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਆਲਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਕਲਾ ਅਤੇ ਹਥਰਤਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਜਾਣਦੇ, ਹਾਥੀ-ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਿਕਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਯੁੱਧ, ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਂ। ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯ, ਚਾਹੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ; ਨਿਰਵੈਰ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਜਿੱਤ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰੀ, ਨਾ ਈਰਖਾਲੂ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ; ਇੰਨੇ ਉੱਚਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧੀਰਜ ਲਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ; ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗੇ, ਬਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਵਰਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਜੇਯ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਥ; ਧਰਤੀ ਆਪ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਾ ਵਜੋਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਅਤੁੱਲ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਡੂੰਘੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਵਧੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਸੋਚਦੇ: “ਕਿਵੇਂ ਰਾਮ ਮੇਰੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਵੇ?” ਇਹ ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰੇਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਘੁੰਮਦਾ: “ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕਿਤ ਦੇਖਾਂ?” ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵਾਧੂ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ ਵਾਲਾ ਬੱਦਲ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯਮ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗੇ, ਅਡੋਲਤਾ ਵਿੱਚ ਪਰਬਤ-ਰਾਜ ਵਰਗੇ, ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਲਵਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇੰਝ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਅਤੁੱਲ ਅਤੇ ਅਗਣਿਤ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੁਸਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ।