ਇਕ ਦਿਨ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਅਤਿ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਚਮਕ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਲਵਣ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੁਖ ਭਰੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਅਸਹਿਨ ਹੈ। ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਮੈਂ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜੇ ਬਛੜੇ ਵਾਂਗ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" ਜਦੋਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਵੀਰ, ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ। ਰਾਜੇ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਰਦੇ। ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਹੈ।" ਰਾਮ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਰ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਆਇਆ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵਾਪਸ ਜਾਇਆ ਕਰ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਰਹਿ, ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਤੇ ਸਵਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਥੁਰਾ ਵਲ ਚਲਾ ਜਾਈਂ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਧਰਮਯੁਕਤ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ" ਆਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤ ਦਿਨ ਉਥੇ ਰਿਹਾ। ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ, ਭਰਤ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਰਥ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਭਰਤ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਛੱਡਣ ਆਏ। ਫਿਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਾਂਡ ਦਾ ਬਹੱਤਰਵਾਂ ਸਰਗ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਸਮਰਾਟ ਰਾਮ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਆਇਆ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬੋਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ!" ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਕਹਿੰਦਾ, "ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਆਪਣਾ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ, ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਘਣਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੇ।" ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਕਿਸ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅਜੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਯਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ?" ਉਹ ਆਖਦਾ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਾ ਦੇਖਿਆ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਜੋ ਅਜੇ ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਰ ਜਾਣ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਕੋਈ ਅਣਚਾਹੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਿਉਂਦਾ ਕਰ ਦੇ।" "ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੇਰੇ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਤੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਲੰਬਾ ਜੀਵਣ ਪਾਵੇਂ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਏ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ। ਸਮਾਂ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਆ ਗਿਆ, ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਦਾ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਮ ਇਥੇ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ।" "ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅਣੁਚਿਤ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਦ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਰਾਜੇ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਰੋਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤਿਹੱਤਰਵਾਂ ਸਰਗ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ। ਰਘੁਕੁਲ ਸਮਰਾਟ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੁਖ ਭਰੀ ਰੋਣਕ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ। ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ—ਵਸਿਸ਼ਠ, ਵਾਮਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਫਿਰ, ਵਸਿਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਠ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅੱਠ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਮੌਦਗਲਯ, ਵਾਮਦੇਵ, ਕਸ਼ਯਪ, ਕਾਤਿਆਯਨ, ਜਾਬਾਲੀ, ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਨਾਰਦ—ਸਭ ਆਪਣੇ ਅਸਨਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਚੈਪਟਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਥੇ ਰਾਜਧਰਮ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰੀ।