ਸੁਣੋ, ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਆਪਣੇ ਮਾਮਾ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਸਨ, ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ, ਮਾਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਤੇਜ ਅਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਾਂਗ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ, ਨਿੱਤਨਵਾਂ ਵਿ्णੁ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਆਇਆ। ਕੌਸਲਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਅਤੁੱਲ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਦਿਤੀ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਸੋਹਣੇ, ਤਾਕਤਵਰ, ਅਤੇ ਲਜਜਾਵਾਨ ਸਨ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੇ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਰਕਸ਼ ਬੋਲ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਉਲਟ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕੀਤੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ, ਪਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੌਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉਮਰ ਉੱਚੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ—even ਜੇ ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹੋਣ। ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਬਾਤਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਦਇਆਲੂ, ਗੁੱਸੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੁਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਯੋਗ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਤਰਿਯ ਧਰਮ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸੋਚਦੇ। ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਅਰਥ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਸਿਹਤਮੰਦ, ਨੌਜਵਾਨ, ਵਚਨ-ਕੁਸ਼ਲ, ਸੋਹਣੇ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਨ ਲਾਇਆ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ, ਅਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ, ਚੰਗੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲੇ, ਕਦੇ ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੁਜਜਨਮਿਆਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ, ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਲੋਕ-ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ। ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ, ਮਾਪਤਾਪ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਹੀ ਤਿਆਗ ਜਾਂ ਦਮਨ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਟਲ, ਝੂਠ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਕਰਕਸ਼ ਬੋਲ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਥਕ, ਸਾਵਧਾਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ, ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ, ਦੰਡ ਤੇ ਦਇਆ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਜਾਣਦੇ, ਖ਼ਰਚ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਚਿਤ ਉਪਯੋਗ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ। ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ, ਧਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਸੁਖ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਆਲਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹਨ। ਉਹ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਯੁੱਧ, ਆਕਰਮਣ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਰ ਹਨ। ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੇਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰੋਧੀ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥ ਹਨ; ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਡਾਹ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਧੈਰਜ ਲਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਧਰਤੀ ਵਰਗੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਐਸਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਪਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ: ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਵੇ? ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਿਆਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਦੇਖਾਂਗਾ? ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵਾਧੂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਦਲ। ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯਮ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗਾ, ਅਡੋਲਤਾ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਰਗਾ, ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸੁਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।