ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ—ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ—ਵਿਚ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਡਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ, ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਆ ਰਹੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ! ਅਜਿਹਾ ਡਰ ਅਤੇ ਉਲਝਣ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਦੇਵਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਾਸ਼ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗੇ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ! ਜੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਜੋ ਤੀਰ ਹੈ, ਉਹ ਲਵਣਾਸੁਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਪਏ ਹਾਂ। ਇਹ ਤੀਰ ਸਦੀਵੀ ਹੈ, ਪੁਰਾਤਨ ਪ੍ਰਭੂ—ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚਿਤਾ—ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਊਰਜਾ ਕਰਕੇ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੀਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਲੋਂ ਕੈਟਭ ਅਤੇ ਮਧੁ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਤੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੀਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੋਂ ਜਾਓ ਅਤੇ ਦੇਖੋ ਕਿ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵਲੋਂ ਲਵਣਾਸੁਰ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਲਵਣਾਸੁਰ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੀਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ-ਅੱਗ ਲੱਗਦੀ ਹੋਵੇ। ਅਸਮਾਨ ਘੁੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗੱਜ ਕੇ ਅਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਫਿਰ ਤੱਕਿਆ। ਉੱਧਰ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵਲੋਂ ਮੁੜ ਪੁਕਾਰੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਲਵਣਾਸੁਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਲੜਾਈ ਲਈ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਕਾਨ ਤੱਕ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਤੀਰ ਲਵਣਾਸੁਰ ਦੇ ਚੌੜੇ ਛਾਤੀ ਵੱਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤੀਰ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੀਰ ਪਾਤਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਇਆ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ, ਲਵਣਾਸੁਰ—ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ—ਤੁਰੰਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਵੱਜ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਵੇ। ਜਦ ਲਵਣਾਸੁਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ੂਲ (ਹਥਿਆਰ) ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਘੁਵੀਰ ਨੇ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਧੰਨ ਹੈ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜਿੱਤ! ਹੁਣ ਡਰ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਲਵਣਾਸੁਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅੱਗਨੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ, "ਧੰਨ ਭਾਗ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ! ਧੰਨ ਭਾਗ ਲਵਣਾਸੁਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੇ ਧੀਰਜਵਾਨ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ।" ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲੈ ਕੇ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਆਏ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੀਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਮਧੁ ਦੀ ਨਗਰੀ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ, ਮਿੱਠੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਸਤੀ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ—ਇਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਵਰਦਾਨ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ।" ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਸ਼ੂਰਸੈਨ, ਇਹ ਨਗਰੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇਵਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਫੌਜ ਜਲਦੀ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਸ੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਨਗਰੀ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਸ਼ੁਭ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿਚ ਵਸਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਸੈਨਾਂ ਦੀ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਈ। ਖੇਤ ਅੰਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਪਾਇਆ; ਲੋਕ ਤੰਦਰੁਸਤ, ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਬਾਂਹ ਹੇਠ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ। ਉਹ ਨਗਰੀ ਅਰਧ-ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸੁੰਦਰ ਘਰਾਂ, ਚੌਕਾਂ, ਬਜ਼ਾਰਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ, ਚਾਰੋ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਸੀਆ ਅਤੇ ਵਪਾਰ-ਵਿਅਪਾਰ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਲਵਣ ਨੇ ਉੱਥੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ। ਬਾਗਾਂ, ਵਿਹਾਰ-ਸਥਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਬਣਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਨਗਰੀ ਹੋਰ ਵੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ—ਭਾਰਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ—ਬੜੇ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, "ਜਦੋਂ ਮਧੁਰਾ ਨਗਰੀ ਵਸਾ ਲਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਾਂਗ ਵਸਾ ਲਿਆ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਸਿਤ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।