ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਸਦਾ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਫਰਜ ਬੜੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਯਮਿਤ ਰੱਖਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਸੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੋਚ, ਨੇਕ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਮ ਜੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮੀ ਹੋ ਗਏ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਰਗੇ ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਆਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ ਆਈ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਕਈ ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਮਨ ਸੀਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ। ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੀਤਿ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਕਰਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਹਰ ਰੋਜ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜੀ ਲਈ ਦੁੱਗਣੀ ਥਾਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਦਿਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਮਨ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ। ਸੀਤਾ, ਜੋ ਮੈਥਿਲੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਰੂਪਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਤੇਜ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਹੁਣ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੁਣੋ। ਰਾਮ ਜੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ, ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ, ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਵੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗੇ ਸੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸਨ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਰਗੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੇਕ ਬਣ ਗਏ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਮਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। ਕੌਸਲਿਆ ਜੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਦਿਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੇਵੀ, ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅਤਿ ਤੇਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਸੋਹਣੇ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਲਜਜਾਵਾਨ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੇ, ਤੇ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਵੀ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਕਦੇ ਤਿੱਖਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਮਿਲੀ ਮਿਹਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਹੋਈਆਂ ਸੌਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਉਹ ਸਦਾ ਨੇਕ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਚਰਿੱਤਰ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਨ, ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਮਝਦਾਰ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਬੋਲੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਬਲ 'ਤੇ ਕਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਿਆਰੇ, ਤੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਦਇਆਲੂ, ਰੋਸ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੁਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਸਦਾ ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ। ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਯੋਗ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਧਰਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਅਰਥ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ, ਤਰਕਯੁਕਤ ਬੋਲਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਕਪਟੂ ਹੋਣ। ਉਹ ਤੰਦਰੁਸਤ, ਨੌਜਵਾਨ, ਵਕਤ ਤੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਧੀਆਂ ਤੇ ਵਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਘਾ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ, ਵੇਦ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਜਾਣਦੇ, ਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਨੇਕ, ਕਦੇ ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਸੱਚੇ ਤੇ ਸਿੱਧੇ, ਵੱਡਿਆਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ। ਉਹ ਧਰਮ, ਕਾਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਮੂਲ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ, ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਲੋਕ-ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਆਚਰਨ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਮੌਨ, ਸਾਧਗੀ, ਤੇ ਗੁਪਤ ਸਲਾਹ ਵਿਚ ਪੱਕੇ, ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦੇ। ਉਹ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ, ਝੂਠ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਨਰਮ ਬੋਲਦੇ, ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ। ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੰਯਮ ਤੇ ਦਇਆ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤੇ ਸਦਾ ਨਿਆਂ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਸਥਾਨ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇਣਾ, ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ। ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ, ਧਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਸੁਖ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਤੇ ਕਦੇ ਆਲਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਹਥਕਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਧਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ। ਉਹ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਯੁੱਧ, ਹਮਲਾ, ਤੇ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ। ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗੁੱਸੇ ਚੜ੍ਹੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਦ ਤੇ ਰੋਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਿਮਰ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜੀਵ ਘਟੀਆ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਜਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਲਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਸਮਾਨ; ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ।