ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਨਗਰ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਨਗਰੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖਾਈਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਾਹਰੀ ਵਿਆਕਤੀ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਗਾਂ, ਊਠ ਅਤੇ ਖੋਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰ ਲੈ ਕੇ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਇੱਥੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਮਹਲ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਮਹਿਲ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ। ਸਾਰੀ ਨਗਰੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਬਿਸਾਤ ਵਾਂਗ ਵਿਅਸਤ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਤਮਕ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ। ਇਹ ਨਗਰ ਪੱਕੀ ਜੜਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਟੁੱਟ, ਸਮਤਲ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਵਸੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਚੌਲ ਅਤੇ ਜੌ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਉੱਚਤਮ ਆਸਥਾਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੋਲ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਪਨਵਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਰੀ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਘਰ ਸੁਚੱਜੇ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਨਗਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਐਸੇ ਧਨੁਧਾਰੀ ਸਨ ਜੋ ਦੂਰ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚੁਕਦੇ, ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਕੌਸ਼ਲ, ਹਲਕੇ ਹੱਥ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਜਦੇ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਬਾਘਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਐਸੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵਸਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਨਗਰ ਅੱਗ ਵਰਗੇ, ਧਰਮੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ (ਦਵਿਜ), ਜੋ ਛੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਰਗੇ ਤਪਸੀ ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਵਿਦਵਾਨ ਵਾਮਿਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਛੇਵੀਂ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ, ਹਰ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਨਗਰ ਅਤੇ ਦੇਹਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਇੱਛਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਰਗਾ ਰਾਜਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਧਨ-ਧਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਮਨੁ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸੱਚੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਗਰ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਾਂਗ ਸਾਂਭਿਆ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਘੱਟ ਧਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਹਰ ਘਰ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਧਨ, ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਲਾਲਚੀ ਜਾਂ ਕੰਜੂਸ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਨਿਰਦਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਿਲਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਅਗਿਆਨੀ ਜਾਂ ਅਸਤੀਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਵਸਥਿਤ, ਆਨੰਦਮਈ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਨਾ ਕੰਨ ਵਾਲੇ, ਬਿਨਾ ਮੁਕੁਟ, ਬਿਨਾ ਹਾਰ, ਘੱਟ ਵਿਹਾਰ ਵਾਲਾ, ਗੰਦਾ, ਬਿਨਾ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਗੰਦਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਬਿਨਾ ਬਾਂਹ ਬੰਦ, ਹਾਰ ਜਾਂ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਸੰਯਮ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਗਨਿ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ, ਕੋਈ ਯਜਨ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕੋਈ ਕੰਜੂਸ, ਚੋਰ, ਦੁਸ਼ਚਰੀਤ, ਜਾਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਜਾਤ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਯਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਾਸਤਿਕ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਅਗਿਆਨੀ, ਈਰਖਾਲੂ, ਅਸਮਰਥ ਜਾਂ ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਛੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ, ਬਿਨਾ ਵਰਤ ਦੇ, ਘੱਟ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗਰੀਬ, ਮਨੋਂ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਨ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਨ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ, ਤੇ ਨ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਉੱਚ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਹੀਂ, ਦਾਨੀ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਪਾਲਣੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਇਸ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ। ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸਨ, ਵੈਸ਼ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਚ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਇੱਛਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਨਗਰ ਅੱਗ ਵਰਗੇ, ਨਿਪੁੰਨ, ਦਯਾਲੂ, ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੌਸ਼ਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਗੁਫਾ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਕਾਮਬੋਜ ਅਤੇ ਬਾਹਲਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ, ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਵਿਂਧਿਆ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿੱਖਦੇ, ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਐਰਾਵਤ ਅਤੇ ਮਹਾਪਦਮ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਾਥੀ, ਅਤੇ ਅੰਜਨ ਤੇ ਵਾਮਨ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹਾਥੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਭਦ੍ਰ, ਮੰਦਰ, ਮ੍ਰਿਗ, ਭਦ੍ਰਮੰਦਰ, ਭਦ੍ਰਮ੍ਰਿਗ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦੇ। ਸਦਾ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਹ ਨਗਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਨਾਮਾ ਸੀ, ਦੋ ਯੋਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਵੱਸਦੇ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨਗਰ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਨਾਮਾ ਸੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਚੜ੍ਹ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮਾਨ ਰਾਜਾ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ।