ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਰਤ ਜੀ ਦੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਯਮ ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀ ਸਭ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਕਾਰਨ, ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਿਵਾਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ। ਰਾਮ, ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ੌਰਜ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਸਭ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ, ਗੁਣਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਕਈ ਰੁਤਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਜੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸੀਤਾ ਜੀ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੀਤਾ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਚੋਣ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਦਿਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀਆਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਰਾਮ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ। ਰਾਮ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਭਵ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕਾਂਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਤਾ-ਮਾਮਾ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਭਰਾ, ਉਥੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਚਾਰੋ ਪੁੱਤਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹੋਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ, ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਣਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਨਿਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕੌਸਲਿਆ ਜੀ, ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਅਤੁਲ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ, ਆਦਿਤੀ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਜਰਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਦੁਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਗੁਣ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ ਜਾਣ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ। ਉਹ ਇਕ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਸੌ ਭੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਣਵਾਨ, ਵੱਡੇ, ਤੇ ਸਿਆਣੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਪੁਣ ਹਨ। ਰਾਮ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ, ਆਕਰਸ਼ਕ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਤੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਇਆਲੂ, ਗੁੱਸੇ 'ਤੇ ਕਾਬੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ, ਦੁਖੀਆਂ ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਯਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਯੋਗ ਮਨ ਨਾਲ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਖ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਫਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਸੁਭ ਵਿਅਵਹਾਰ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਨਾ ਵਿਗੜੇ ਬੋਲ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ, ਵਜਨਦਾਰ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ, ਤੰਦਰੁਸਤ, ਨੌਜਵਾਨ, ਵਕਤ ਤੇ ਥਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ, ਵਕਤ ਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਪੁਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਵੇ। ਰਾਮ, ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਵੇਦ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਭਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਧਨੁਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਰਥ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਉੱਚ ਵੰਸ਼, ਗੁਣਵਾਨ, ਸੱਚਾ, ਸੀਧਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਮੂਲ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਯਾਦਸ਼, ਬੁਧੀ ਤੇ ਵਿਅਵਹਾਰ ਦੀ ਸਮਝ, ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਤੇ ਉਚਿਤ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹਨ। ਚੁੱਪ, ਪ੍ਰਤੀਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਰਾਜ-ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ, ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਾਰਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਤਿਆਗ ਤੇ ਸੰਯਮ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ, ਕਦੇ ਥਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੌਕਸ, ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਨਹੀਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਨੈਸਰਗਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਸੰਯਮ ਤੇ ਦਇਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਨਿਆਂ ਤੇ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ, ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ, ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਪੁਣ, ਧਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਸੁਖ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਆਲਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਵਿਅਵਹਾਰਕ ਕਲਾ ਤੇ ਹунਰਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹਨ। ਧਨੁਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਯੁੱਧ ਤੇ ਫੌਜ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਆਕਰਮਣ ਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹਨ। ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜੈਯ, ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਕਾਬੂ, ਤੇ ਕਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ, ਕਰਤਵਿਆਂ, ਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨਾਲ, ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਮਾਤਾ ਕੌਸਲਿਆ, ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਰਤ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।