ਸਵੇਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਲੇ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਤਲਪ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਯਮੁਨਾ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਮਧੁਪੁਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਜਦ ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਰੂੜ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਥੇ ਆ ਪੁੱਜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਸਮੇਤ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ? ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਰੋਸ ਵਿੱਚ ਖਾ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ—ਕੀ ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਵੀ ਵਾਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਅੱਜ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਭੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ, ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਿਆ?” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਹੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ’ਚੋਂ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗਾਏ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਦੁਸ਼ਟ! ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਭਰਾ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਹਾਂ—ਸਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਜਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਬਚੇਂਗਾ।” ਜਦ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੱਸ ਕੇ ਉੱਤਰੀਆ, “ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਿਆ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਦੁਖ ਮੈਂ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਣਦੇਖਾ ਕੀਤਾ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਘਾਹ ਵਰਗੇ ਹਨ—ਪਿਛਲੇ, ਅੱਜ ਦੇ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ। ਪਰ ਚੱਲ, ਜਦ ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਪਲ ਰੁਕ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਲਿਆਵਾਂ, ਜਿਹੜਾ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।” ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਕਿੱਥੇ ਜਿੰਦਾ ਬਚ ਸਕੇਂਗਾ? ਜਿਹੜਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈਂ, ਧਰਮਰਾਜ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠ੍ਹਾਹਠਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਜਦ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਭੜਕ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕਿਆ, “ਖੜਾ ਰਹਿ! ਖੜਾ ਰਹਿ!” ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ, ਦੰਦ ਪੀਸੇ ਅਤੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲਲਕਾਰਿਆ। ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਲਵਣ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਉਹ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਤੇ ਹਨ; ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ, ਤੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਅੱਜ, ਦੁਸ਼ਟ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਧੂ, ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰਿਆ ਵੇਖਣ। ਜਦ ਤੂੰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਡਿੱਗੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਛੁੱਟਿਆ ਤੀਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਐਵੇਂ ਵੜ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਕਮਲ ਵਿੱਚ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਲਵਣ ਰਾਕਸ਼ਸ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਉਖਾੜ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੱਖੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਿਲਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਵਣ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਅੰਗ ਢੀਲੇ ਪੈ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਧੂਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਕ-ਪੁਕਾਰ ਮਚ ਗਈ। ਪਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਮੌਕੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਗਿਆ। ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰ ਸਮੇਤ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਅਫੈਲ, ਸਰਬੋਤਮ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਜੋ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਸੋ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਤੀਰ ਵਜਰ ਵਰਗਾ, ਮੇਰੂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗਾ, ਹਰ ਜੋੜ ਉੱਤੇ ਵੱਕਰਾ ਤੇ ਅਜੇਤੂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਡੰਡਾ ਲਹੂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੰਖੜੀਆਂ ਸੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਸੀ। ਉਹ ਤੀਰ ਜਦ ਪ੍ਰਲੈ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ।