ਰਾਮ ਨੇ ਵਲਮੀਕਿ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਭੋਜਨ, ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਰਵਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਉੱਚਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਖਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਯਜਨ ਦੀ ਜੋ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ?” ਵਲਮੀਕਿ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਵਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਸੁਣ, ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿਸ ਦਾ ਸੀ।” ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪੂਰਵਜ, ਰਾਜਾ ਸੌਦਾਸਾ, ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵੀਰਸਹਾ ਸੀ—ਉਹ ਬੜਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ। ਜਦ ਸੌਦਾਸਾ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੋ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਬੜੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਬाघ ਵਾਂਗ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੇ, ਪਰ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਸੌਦਾਸਾ ਨੇ ਜਦ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਵੇਖੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੌਦਾਸਾ—ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ—ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ। ਜਦ ਦੂਜੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸੌਦਾਸਾ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਬੇਵਜਹ ਮਾਰਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਾਪੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਉਚਿਤ ਬਦਲਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਉਥੇ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਚਲਦੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਤ੍ਰਸਹਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁੱਖ ਯਜਨ ਆਚਾਰਯ ਸੀ। ਉਹ ਯਜਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ—ਧਨ-ਧਾਨਾ, ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਯਜਨ ਦੇ ਸਮਾਨ। ਯਜਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਯਜਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਾਸ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ—ਕੋਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।” ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਾਸ ਵਾਲੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਆਚਾਰਯ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਜਲਦੀ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਣ।” ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਰਸੋਈਏ ਨੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਡਰ ਅਤੇ ਉਲਝਣ ਨਾਲ, ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ; ਉਥੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਰਸੋਈਏ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਕਹਿ ਕੇ, “ਇਹ ਲੈਓ, ਰਸਦਾਰ ਮਾਸ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ, ਜੋ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।” ਉਸ ਮਨੁੱਖ-ਭੋਜੀ, ਮਦਯੰਤੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਇਆ ਮਾਸ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਜਦ ਪਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਵੇਖਿਆ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, “ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਮਾਸ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਭੋਜਨ ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਸੌਦਾਸਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲਿਆ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਸਾਡੇ ਆਚਾਰਯ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ।” ਫਿਰ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੈਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਾਲੇ ਹੋ ਗਏ; ਤਦੋਂ ਤੋਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੌਦਾਸਾ ਨੂੰ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਪੁਕਾਰਿਆ। ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਹੋਈ ਰਾਜਾ ਦੀ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬੋਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਚੱਲੇਗਾ, ਰਾਜਾ; ਮੇਰੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ ਦਾ ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਯਜਨ ਮੰਡਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਲਮੀਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਰਵਕ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਪੰਸਠਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਸੇ ਰਾਤ, ਜਦ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਵੀ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਮੱਧ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਸੁਭ ਆਨੰਦਮਈ ਜਨਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੱਖਿਆ-ਕਰਮ ਕਰੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਆਇਆ; ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਨਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੱਖਿਆ-ਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲਵਾ ਲੈ ਕੇ, ਵਲਮੀਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ-ਕਰਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਬੁਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।