ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਵਲੋਂ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਉੱਚਾ ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਲ ਬਣਵਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਪਤਨੀ ਕੁੰਭੀਨਸੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਨਲਾ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀ। ਕੁੰਭੀਨਸੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲਵਣ ਸੀ, ਜੋ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਦ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਦ ਮਧੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਹੀਣ ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੋਸ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਂ ਬੋਲਿਆ। ਫਿਰ ਮਧੁ ਨੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ ਲਵਣ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਗਿਆ। ਇਸ ਭਾਲੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਲਵਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ, ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ (ਰਾਮ), ਲਵਣ ਦੀ ਇਹ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਭਾਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਵਣ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਰਾਖਾ ਕੇਵਲ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲਵਣ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਾਨੂੰ ਮੁੱਕਤੀ ਦਿਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਣ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਹ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ—ਆਪਣੀ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਸਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਲਵਣ ਦਾ ਖਾਣਾ ਕੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਿਵੇਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?" ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਵਣ ਦੇ ਵਧਣ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਦਾ ਖਾਣਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤਪਸਵੀ। ਉਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਸਦਾ ਨਿਰਦਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਧੁਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੰਘ, ਬੱਘ, ਹਿਰਣ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਡਰ ਛੱਡ ਦਿਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਲਵਣ ਨੂੰ ਕੌਣ ਮਾਰੇਗਾ? ਇਹ ਕੰਮ ਭਰਤ, ਜੋ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਕਿਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ?" ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਇਹ ਕਾਰਜ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।" ਭਰਤ ਦੀ ਇਹ ਵਚਨਾਵਲੀ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਭਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਆਪਣੇ ਸੁਵਰਨ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੱਝਲੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲੇ: "ਹੇ ਮਹਾਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਦ ਉਹ ਸੁੰਨੀ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਥੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਸਹਿਣੇ ਪਏ, ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਪੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ ਰਹੇ। ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਂਦੇ, ਜਟਾ ਤੇ ਛਾਲਾ ਪਹਿਨਦੇ, ਇਹ ਸਭ ਦੁਖ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਹਿਣੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਰਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਕਿਸੇ ਦੁਖ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰੇ।" ਜਦ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ; ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਧੁਰਾ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਂਗਾ; ਜੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਉਥੇ ਵਸਾ ਦੇਵੋ। ਤੁਸੀਂ ਬਹਾਦਰ ਹੋ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਨਗਰ ਵਸਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਜ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਂਦਾ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਲਵਣ—ਮਧੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮੰਦ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਥੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰੋ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਛੋਟੇ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਜੋ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ, ਉਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਮ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦਾ ਬਾਹਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ, ਜੋ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਲਜਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੇ ਨੂੰ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।" "ਹੇ ਬੀਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਵੀ ਸੁਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੱਝਲੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਲਵਣ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਇੰਝ ਕਹਿਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਜਦ ਵੱਡਾ ਬੋਲ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ; ਮੈਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਹੇ ਮਰਿਆਦਾ ਪੁਰਸ਼ੋत्तਮ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਗ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਮ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।