ਇਹ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਲ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਖ ਅਪਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਚਿੰਤਤ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਸਨ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜਾਮਦਗਨ੍ਯ ਰਾਮ ਤਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਚਾਰਾਂ ਵਾਹਿਨੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਚਲੋ।” ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਲਿਆ, ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਸ਼ਹਿਰ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਧਜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਗਾੜਿਆਂ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਢੇਰੀਆਂ ਵਿਛਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਲੋਕ ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਸੋਹਣੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਘਰ ਅੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਇਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਕੌਸਲਿਆ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਕੈਕਈ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਰਾਜ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਹੋਰ ਰਾਣੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਿਚ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨਾਂ ਤੇ ਨੈਵੇਦਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀਆਂ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਉਰਮਿਲਾ ਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਚਲਦੀ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਉੱਥੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਔਰਤਾਂ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਖਿੜ ਗਈਆਂ। ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਹੁਣ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ, ਧਨ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਸਨ। ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਮਾਮਾ ਯੁਧਾਜਿਤ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ।” ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਤਾ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਕੋਲ ਗਏ। ਯੁਧਾਜਿਤ, ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਉੱਥੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੱਖਦੇ। ਉਹ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਨਿਭਾਉਂਦੇ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਲਾਭ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਰਦਾ, ਬੜੀ ਸੰਯਮਤਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸ਼ਰਥ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ। ਰਾਮ ਦੇ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਤੇ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵਾਸੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਰਾਮ, ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਿਚ ਅਡਿੱਗ, ਸਭ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੈ-ਉਪਜਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਮੌਸਮ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਸੀਤਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ; ਸੀਤਾ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਸੋਭਾ ਕਰਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਵਧਦਾ ਗਿਆ; ਪਤੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦੁੱਗਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਦਿਲੋਂ-ਦਿਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਲੁਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਉਘੜ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਰਾਮ ਲਈ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਚਮਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਰਤ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਮਾ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮਾਮਾ ਵਲੋਂ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਮਿਲਦਾ। ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ, ਪਰ ਦਿਲੋਂ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਦਸ਼ਰਥ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗੇ ਸਨ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੈ-ਉਪਜਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ 'ਤੇ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਣੁ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਆਇਆ। ਕੌਸਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਪਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕੀ ਜਿਵੇਂ ਅਦਿਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵੀ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਸੋਭਾ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਰਿਹਾ ਕਰਦਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ, ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਵੀ ਕਹਿ ਦੇਂਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਲਟ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਰਤ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਪਿਆਰ, ਸੰਯਮ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਲ ਜੀਏ।