ਜਮਦਗਨਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ, ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅਦ্বਿਤੀਯ ਬਾਣ ਨੂੰ ਛੱਡ। ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਬਾਣ ਛੱਡੇਗਾ, ਮੈਂ ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ, ਉਸ ਉੱਚਤਮ ਬਾਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਮਦਗਨਿ ਰਾਮ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਆਤਿ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰ ਕੇ ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖੇਤਰ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਏ; ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਰਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੇ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਮਦਗਨਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਚਰਣ ਫਿਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਸর্গ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਜਮਦਗਨਿ ਰਾਮ ਚਲੇ ਗਏ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਖ-ਮਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਿਅਕੁਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਸ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਮਦਗਨਿ ਰਾਮ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਚਾਰ ਭਾਗੀ ਫੌਜ ਤੇਰੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਚੱਲੇ।" ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਘੁ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ। ਜਦ ਰਾਮ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ, ਰਾਜਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਣ। ਉਸਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਤੇ ਡੋਲ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਢੇਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਸਵਾਗਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਦੂਰ ਤੋਂ ਨਾਗਰਿਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਉਸਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ; ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਕੈਕੇਈ ਵੀ ਆਨੰਦਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਸਭ ਰਾਜ-ਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਵਧੀਆ ਸਵਾਗਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ, ਫਿਰ ਸੀਤਾ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਮਿਲਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ। ਰਾਜ-ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋ ਧੀਆਂ, ਸ਼ੁਭ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ, ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਰਾਜ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਯੋਗ ਆਦਰਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਆਨੰਦ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ, ਵਿਆਹ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਰਸ਼, ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ; ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ— ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਅਨੰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਇਹ ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵਸਦਾ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ।" "ਤੇਰਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਮਾਮਾ ਯੁਧਾਜਿਤ ਤੈਨੂੰ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ, ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ— ਫਿਰ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਲਵਿਦਾ ਆਖ ਕੇ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਰਸ਼, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਯੁਧਾਜਿਤ, ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਭਰਤ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ, ਪਿਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੀ; ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਰਦਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ਼ਰਥ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ। ਰਾਮ ਦੇ ਚਲਨ ਤੇ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵਾਸੀ ਆਨੰਦਤ ਹੋ ਗਏ; ਰਾਮ, ਸਤਿਆ ਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਟਲ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੈ-ਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ; ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਰੁਤਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲਗਿਆ। ਰਾਮ ਸੋਚਵਾਨ, ਮਨ ਸੀਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੀਤਾ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੋਈ; ਸੀਤਾ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਪਤਨੀ। ਉਸਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਆਰ ਵਧਦਾ ਗਿਆ; ਪਤੀ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਗਿਆ। ਜੋ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਲ ਦਿਲ ਨੂੰ ਆਖਦਾ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ; ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਆਨੰਦਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਆਪਣੇ ਮਾਮਾ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੇ ਘਰ, ਪੂਰੇ ਆਦਰ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਮਤਾ। ਉਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਦੋਨੋ ਭਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਨੰਦਤ ਹੋਏ; ਪਰ, ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਭਰਾ, ਵਧੀਰੇ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਚਾਰੋ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਰਸ਼, ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਸਨ; ਜਿਵੇਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਹੋਣ।