ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਜਵਾਲਾ ਵਰਗੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰੇ ਭਰਾ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: “ਹੇ ਵੀਰ, ਧੀਰਜ ਹਰ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।” ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਸਹਿਣਸ਼ੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ; ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।” ਯਯਾਤੀ, ਜੋ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ। ਇਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਹੁਸ਼ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਨਾਂ ਦੀ ਦੈਤ ਕਨਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਦੂਜੀ, ਉਸ਼ਨਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋਂ ਤੋਂ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ—ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸੰਯਮੀ। ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਪੂਰੁ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਯਦੁ। ਪੂਰੁ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਬੀਆਂ ਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਯਦੁ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈਏ, ਤੇਰੇ ਰੱਬੀ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀ ਉਪਹਾਸ ਸਹਿੰਦੀ ਫਿਰ ਰਹੀ ਏ। ਹੇ ਮਾਂ, ਆਓ ਦੋਵਾਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਈਏ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਤਾਂ ਦੈਤ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਜੀ ਰਹੇ। ਜਾਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਸਹਿ ਸਕਦੀ ਏ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ; ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰੀਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਮਾਫ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਦੁਖੀ ਤੇ ਰੋਦੇ ਹੋਏ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਪਿਤਾ ਭਾਰਗਵ, ਧੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧੀ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਨਹੀਂ, ਨਿਰਾਸ਼ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਈ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ?” ਭਾਰਗਵ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਅੱਗ, ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਮੈਂ ਜੀਉਣੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਈ ਹਾਂ; ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਤੇ ਜੀਉਣ ਵਾਲੇ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਪਮਾਨ ਤੇ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਰਗਵ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: “ਹੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਤੂੰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਂਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਤੇ ਧੀ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਭਾਰਗਵ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਪਰਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਭਾਰਗਵ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਕੇ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਮਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਾਵੰਜੇ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਸ਼ਨਸ (ਭਾਰਗਵ) ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣੀ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਯਦੁ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਹੇ ਯਦੁ, ਤੂੰ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈਂ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਅਜੇ ਹੋਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਸਕਾਂ। ਮੇਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਜੇ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ; ਜਦ ਮੇਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣ, ਮੈਂ ਬੁਢਾਪਾ ਸਵੀਕਾਰ ਲੈਵਾਂਗਾ।” ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਯਦੁ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਪੂਰੁ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਲੈ ਲਵੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੌਣ ਰੋਟੀ ਦੇਵੇਗਾ, ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇਗਾ?” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਤੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।” ਪੂਰੁ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਅਪਾਰ ਮਾਣ ਮਿਲਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।” ਪੂਰੁ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਰਧਾ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਪੁੱਤਰ, ਹੁਣ ਬੁਢਾਪਾ ਮੁੜ ਲਿਆ ਆ, ਮੇਰੀ ਅਮਾਨਤ ਵਾਪਸ ਦੇ।” “ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੁੜ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ।” “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਦੁ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਭਾਵੇਂ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਫਲਦਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਪਮਾਨਨਾ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਕਠੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਯਤੁਧਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ। ਪਰ ਸੋਮ ਚੰਦ੍ਰਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਟਿਕੇਗੀ; ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਅਣਬੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੂਰੁ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਈ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।