ਜਮਦਗ્નਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਧੁ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅਮਰ ਤੇ ਅਜੈ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਕੇਵਲ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮੰਗਲਤਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ!" ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲਾਜ ਦਾ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਦੇ ਪੱਕੇ ਰਾਮ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਅਤੁੱਲ ਤੀਰ ਛੱਡੋ; ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਤੀਰ ਛੱਡੋਗੇ, ਮੈਂ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਜਦ ਜਮਦਗ્નਿ ਨੰਦਨ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਹ ਪਰਮ ਤੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਮਦਗ્નਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਮੱਧ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸੁੱਚੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਮਦਗ੍ਯ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਇਹ ਅਠੱਤਰਵਾਂ ਸਰਗ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਅਪਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, "ਜਮਦਗ੍ਯ ਰਾਮ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਚਾਰਾਂ ਸੈਨਾ ਦਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਚਲੋ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਣ। ਉਸ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਜੋ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਸੀ ਤੇ ਢੋਲ-ਨਗਾਰੇਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਸਵਾਗਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਜੂਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਸੋਹਣੀਅਤ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੋਹਣਾ ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਕੌਸਲਿਆ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਕੈਕੇਈ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਈਆਂ। ਨੌਰਤਨੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਦੂਲਹਣਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਮੀਲਾ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ। ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋ ਧੀਆਂ ਨੂੰ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਬਚਨਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾ ਕੇ, ਅੰਦਰ ਲਿਆਇਆ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਧਰ, ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ। ਉਹ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਜੰਗੀ ਵਿਦਿਆ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਤੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਗੌਰਵ ਸੀ, ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ।" "ਤੇਰਾ ਮਾਮਾ ਯੁਧਾਜਿਤ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਦਸ਼ਰਥ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ, ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਕੋਲ ਗਏ। ਯੁਧਾਜਿਤ, ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਵੀਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਭਰਤ ਦੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਮਹਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਸਿਰਮੌਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨਿਭਾਉਂਦੇ। ਰਾਮ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰ ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਯਾਮ ਨਾਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਵੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ਼ਰਥ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀ, ਸਭ ਰਾਜੀ ਰਹਿੰਦੇ। ਰਾਮ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ। ਰਾਮ, ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ੌਰੀਅ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਖੁਦ ਬ੍ਰਹਮਾ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਈ ਮੌਸਮ ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ। ਰਾਮ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸੀਤਾ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਸੀ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਸੋਹਣੇਪਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਵੀ ਲੈ ਗਿਆ। ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਥਲੀ ਜਨਕ ਨੰਦਨੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਮ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਰਾਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਉਥੇ ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਮਾਮਾ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸੀ, ਦੀ ਘਰ ਵਿਚ, ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।