ਜਦੋਂ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿਤ੍ਰਾ ਨੇ ਚੁਣ ਲਿਆ ਸੀ।" ਪਰ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵਰੁਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇਹ ਉਰਜਾ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭ ਲਵਾਂਗਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ।" ਵਰੁਣ ਦੇ ਇਹ ਸੂਝਵਾਨ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ, ਓਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਵੱਧ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਮਿਤ੍ਰਾ ਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਰੁਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਥੋਂ ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੁਰ ਗਈ। ਫਿਰ ਮਿਤ੍ਰਾ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚੁਣ ਲਿਆ? ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਆਚਰਨ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਕਰਤੂਤ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਮਨੁੱਖਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਸੇਂਗੀ।" "ਹੁਣ ਤੂੰ, ਹੇ ਮੂਰਖ, ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਕੋਲ ਜਾ, ਜੋ ਬੁਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਉਹ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ।" ਫਿਰ, ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਕੋਲ ਗਈ, ਜੋ ਬੁਧ ਦਾ ਧਰਮਿਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਆਯੁ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੁਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਭਾਂਤਿ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਉੱਤੇ ਵਜਰ ਚਲਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਪਰ ਉਸ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ। ਸੁੰਦਰ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਮੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਰਵਸ਼ੀ ਇੱਥੇ ਕਈ ਸਾਲ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਭ੍ਰੂ ਵਾਲੀ ਉਰਵਸ਼ੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ। ਇੱਥੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਛਪੰਜਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਵਾਲਮੀਕੀ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ। ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗਿਆ, "ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ—ਦੁਜਾਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇ?" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। "ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੋ ਚਮਕਦਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਉਥੇ ਉਭਰੇ, ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ,' ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰਾ ਕੋਲੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।" "ਉਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੀ ਉਰਜਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ; ਉਥੇ ਹੀ ਵਰੁਣ ਦੀ ਉਰਜਾ ਵੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਉਰਜਾ ਸੀ, ਦੇਵੀਕ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਜਨਮਿਆ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ, ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀ, ਜਨਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚੁਣ ਲਿਆ।" "ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਪਹਿਲੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ; ਹੁਣ ਸੁਣ ਕਿ ਨਿਮਿ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਇਆ।" "ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਵਿਦੇਹ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ।" "ਜਦ sacrifice ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।' ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਿਮਿ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਵਰ ਮੰਗੋ, ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸੇ?'" "ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਨਿਮਿ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।' 'ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ,' ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮੇਗਾ।' 'ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅੱਖਾਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬੰਦ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਲੱਭਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।'" "ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਿਮਿ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਅਰਣੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਥਨ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਵਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।" "ਜਦੋਂ ਅਰਣੀ ਮਥੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਜਨਮਿਆ; ਮਥਨ ਤੋਂ ਉਹ 'ਮਿਥਿਲਾ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ 'ਜਨਕ' ਹੋਇਆ; ਵਿਦੇਹ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ 'ਵੈਦੇਹ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਵਿਦੇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਬਣੇ; ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਮਿਥਿਲਾ ਤੋਂ ਮੈਥਿਲ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ।" ਇੱਥੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤਾਵੰਜਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਵਾਲਮੀਕੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸੀ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਕਹਾਣੀ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਦੇਹ ਦੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਨਿਮਿ ਬਾਰੇ, ਖੁਲ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ।" "ਨਿਮਿ ਇੱਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਸੀ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਖਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੇ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।