ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਰਖੋ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ, ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਸਭ ਨੂੰ, ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਵੇ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੋ ਰਾਜਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਕਦੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸੀ—ਨਾਮ ਨ੍ਰਿਗ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਭਗਤ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਤੀਰਥ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਾਂ, ਜੋ ਇੱਕ ਗਰੀਬ, ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੀ, ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਗਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਅਛੁਈ ਸੀ। ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਦਾ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀ ਗਾਂ ਲੱਭਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਅਖੀਰ, ਜਦ ਉਹ ਕਨਖਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਗਾਂ, ਹੁਣ ਬੁੱਢੀ ਤੇ ਨਿਰੋਗ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, “ਆ ਜਾ, ਸ਼ਬਲਾ।” ਗਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਈ। ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਉਹ ਗਾਂ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਰਦੇ ਤੁਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਮੂਲ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਇਹ ਗਾਂ ਮੇਰੀ ਹੈ।” ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਇਹ ਰਾਜਾ ਨ੍ਰਿਗ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿਤੀ ਸੀ।” ਦੋਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਲਈ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਗਏ, ਪਰ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨ੍ਰਿਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਕਈ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਜੋ ਇਨਸਾਫ ਮੰਗਣ ਆਏਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਸੱਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤੇ ਛਿਪਕਲੀ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗਾ।” “ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਤੂੰ ਇਸ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਛਿਪਕਲੀ ਵਾਂਗ ਰਹੇਂਗਾ।” “ਪਰ ਇਕ ਦਿਨ, ਜਦ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਤਦ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।” “ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੋਵੇਂ ਕਲਿ ਯੁਗ ਆਉਣ 'ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।” ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਬੁੱਢੀ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਗਾਂ ਮੁੜ ਮੂਲ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਦੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨ੍ਰਿਗ ਨੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਸਹਿ ਲਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਿੱਖ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਆਉਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਝਗੜੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਪਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਛੁਟਦਾ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਵੀ ਕਰਤਵ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਤਿਰਪੰੰਜਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੱਖਣ, ਜੋ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਘੁਕੁਲ ਰਤਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੋਲੇ, “ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਲਤ ਫਹਿਮੀ ਲਈ ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਇੰਨਾ ਭਾਰੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਯਮ ਦੇ ਦੰਡ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਨ੍ਰਿਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਦਾ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ?” ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸੁਣ, ਹੇ ਭਦਰ, ਜਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲੇ ਗਏ, ਨ੍ਰਿਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ, ਪ੍ਰਜਾ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਨ੍ਰਿਗ ਸਭ ਨੂੰ ਬੋਲੇ, ‘ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਨਾਰਦ ਤੇ ਪರ್ವਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਡਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ।’ ‘ਇਹ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਾਸੁ ਅੱਜ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਕਲਾਕਾਰ ਇਕ ਸੁਹਾਵਣੀ ਖੱਡ ਬਣਾਉਣ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਭੋਗ ਸਕਾਂ। ਮਿਹ ਵਾਂਗੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਇੱਕ ਖੱਡ, ਠੰਢ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਦੂਜੀ, ਤੇ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਤੀਜੀ, ਜੋ ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੋਵੇ, ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਫਲਦਾਰ ਦਰੱਖਤ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੇਲਾਂ, ਤੇ ਛਾਂਦਾਰ ਬੂਟੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਲਗਾਏ ਜਾਣ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਹ ਖੱਡਾਂ ਸੁਖਦਾਈ ਬਣਾਈ ਜਾਣ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਾਂ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਥੇ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲ ਲਾਏ ਜਾਣ, ਤੇ ਅੱਧਾ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਉਹ ਖੇਤਰ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।’ ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਨ੍ਰਿਗ ਨੇ ਵਾਸੁ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ‘ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਤੇ ਚੱਲ, ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। ਗਲਤੀ ਛੋਟੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਪੁੱਤਰ। ਭਾਗ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੁੱਖ ਮਿਲਿਆ। ਜਿਹੜਾ ਮਿਲਣਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਸੁਖ, ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰ।’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨ੍ਰਿਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।