ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੈਰ ਤੋਂ ਇਕ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਕੰਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਭਾਰੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਗੂੰਜ ਨੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ੀ ਜੀਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ, ਪਰ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧਤ ਹੋ ਗਏ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇਵਰਾਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੱਕ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰ ਦਿੱਤੇ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਧਨੁਸ਼, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਰੁਚੀਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਰੁਚੀਕ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਰਤਬਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਵਿਤੀਯ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਜਮਦਗਨਿ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਆਮ ਸੋਚ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੱਤਿਆ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ। ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਪਿਓ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਖਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਜਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ। ਜੀਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਇਸ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ; ਜੇ ਤੂੰ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁੰਦ ਯੁੱਧ ਦਿਆਂਗਾ। ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜਾਮਦਗਨਿ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਆਦਰ ਵਿਚ ਬੱਝ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੀਤੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਿਣ ਚੁਕਾ ਦਿੱਤਾ।" "ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਬਲ, ਨਿਰਵੀਰਤਾ ਤੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਗਵ ਦਾ ਭਾਰੀ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਤੀਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਜਾਮਦਗਨਿ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗੂੰ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ।" "ਮੈਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਇਹ ਰਾਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੈ।" "ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਅਸਮਾਨ ਤੀਰ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਹਥਿਆਰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅੱਗੇ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਕਿੱਨਰ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ ਅਤੇ ਨਾਗ ਵੀ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆ ਗਏ। ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜਿਵੇਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਾਮਦਗਨਿ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਮ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਵਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਨਰਮ ਬੋਲ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਕਈ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਾ ਵੱਸਾਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਿਆਂ, ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ।" "ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਰਾਹੀ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰ; ਮੈਂ ਵਿਚਾਰ ਵਾਂਗ ਤੁਰ ਕੇ, ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।" "ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਹਿਆਂ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਤੀਰ ਉੱਥੇ ਛੱਡ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਆਵੇ।" "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਅਮਰ ਮਧੁ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।" "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤਬ ਵੇਖਣ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਹੜਾ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ।" "ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।" "ਹੇ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਅਦਵਿਤੀਯ ਤੀਰ ਛੱਡ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਜਦੋਂ ਜਾਮਦਗਨਿ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਤੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਮਦਗਨਿ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਜਿੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਅੰਤਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸਾਫ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਚਲੇ ਗਏ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਮਨ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਅਥਾਹ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।