ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦਾ ਵਨਵਾਸੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੱਡੀ ਰੌਣਕ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਦਾਤਿਊਹ ਅਤੇ ਤੋਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਹੰਸਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਕਾਰਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਲਾਕਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਚੌਬਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਜਮੀਨ ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਅੱਖ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਘਾਹੀ ਚੌੜਾਂ ਅਤੇ ਖਿੜਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੁੰਡ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਰਾਮ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨੰਦਨ ਵਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚੈਤਰਰਥ ਵਾਂਗ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਮਾਣ ਰਾਮ, ਖਿੜਦੇ ਆਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਸੁੰਦਰ ਮੰਡਪ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਬਾਵੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਨਾਲ ਵਿਛੀ ਸੁੰਦਰ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਬੈਠ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪਿਲਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਮਧੁਰ ਮਦਿਰਾ ਪਿਲਾਈ। ਸੇਵਕ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਸ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਲੈ ਆਏ। ਨੌਜਵਾਨ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਜੋ ਨਾਚ-ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਮਦਿਰਾ ਦੇ ਮੌਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਜੀਆਂ-ਧਜੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਿੰਦੇ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਕਨਿਆ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਰਘੁਨਾਥ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਬਿਤਾਏ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ੀਤ ਰਿਤੂ ਵੀ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੀਤ ਰਿਤੂ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਸਨ, ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਨਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨਿਬਟਾ ਕੇ ਦਿਨ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦੇ। ਸੀਤਾ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਦੇਵ-ਕਰਤਵਾਂ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਸਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ। ਫਿਰ, ਵਧੀਆ ਗਹਣਿਆਂ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਚੀ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਘੁਨਾਥ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਗੁਣ ਸਨ, ਅਤੁੱਟ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਫਿਰ ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵਕਨਿਆ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਆਖਦੇ, "ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੁੰਦਰਿ, ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੱਸ, ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੀਏ?" ਸੀਤਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, "ਹੇ ਰਘੁਨਾਥ, ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਵਨ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਮੂਲ-ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਹੇਠ ਰਹਾਂ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਐਸੇ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਤਪਸਵੀ ਮੂਲ-ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਰਾਤ ਲਈ ਵੀ ਵੱਸ ਸਕਾਂ।" ਰਾਮ, ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਸੁਗਮਤਾ ਨਾਲ ਕਰਦੇ, ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹਿ, ਵੈਦੇਹੀ, ਕੱਲ੍ਹ ਤੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਵੇਂਗੀ।" ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਮੱਧ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਬਿਆਲੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾ ਕਵੀ ਵਾਚਸਪਤੀ ਵਲਮੀਕਿ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਥਾਂ, ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀਆਂ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆੰਗੀ ਜੈਸਟਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਵਿਜਯ, ਮਧੁਮੱਤਾ, ਕਸ਼ਯਪ, ਮੰਗਲ, ਕੁਟ, ਸੁਰਾਜਾ, ਕਾਲੀਆ, ਭਦ੍ਰ, ਦੰਤਵਕ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਮਗਧਾ—ਇਹ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ। ਇਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਐਸੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਰਘੁਨਾਥ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਭਦ੍ਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ?" ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ, ਕੁਝ ਸੀਤਾ, ਕੁਝ ਭਰਤ ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਕੁਝ ਕੈਕੇਈ, ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਰਾਜੇ ਸਲਾਹ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਦ ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾਵਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਰੀ ਰਾਵਣ ਵਧ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਸ-ਮੂੰਹੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਘੁਨਾਥ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ, ਕੁਝ ਨਾ ਛੁਪਾ। ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਜੋ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਸੁਣ ਕੇ ਜੋ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਾੜਾ ਹੋਵੇ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਕੋਈ ਡਰ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸ।" ਇੰਝ ਆਖਣ ਤੇ, ਭਦ੍ਰ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੀ ਤਨ-ਦੇਹ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਚੌਰਾਹਿਆਂ, ਬਾਜਾਰਾਂ, ਗਲੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ-ਮੰਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਜਿਹਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਨੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲ-ਬਾਤਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।