ਇਕ ਵਾਰ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਰਾਮ, ਜੋ ਇక్షਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਹਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਵਿਠਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਅੰਗਦ ਤੇਰਾ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।" ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ, "ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਜੋ ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹਿਤ-ਚਿੰਤਕ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰੇ ਅਤੇ ਉਹ ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਪਹਿਨਾ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੀਲ, ਨਲ, ਕੇਸਰੀ, ਕੁਮੁਦ ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਪਨਸ, ਮੈੰਦ ਅਤੇ ਦੁਵਿਵਿਦ, ਜਾਮਵੰਤ, ਗਵਾਕਸ਼, ਵਿਨਤ ਅਤੇ ਧੂਮ੍ਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਲੀਮੁਖ, ਪ੍ਰਜੰਘ, ਮਹਾਬਲੀ ਸਨਨਾਦ, ਦਰਿਮੁਖ, ਦਧਿਮੁਖ ਅਤੇ ਸੈਨਾ-ਪਤੀ ਇੰਦ੍ਰਜਾਨੂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਹੋ। ਹੇ ਅਰਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੈਂ ਵਿਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਚੰਗੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਉਪਹਾਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਗੋਰੀ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਸੁਗੰਧਤ ਮਧੁ ਪੀ ਰਹੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਮਾਸ, ਕੁੰਦਰਾ ਅਤੇ ਫਲ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਪਰ ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਾਂ ਇਕ ਪਲ ਵਰਗਾ ਹੀ ਲੱਗਿਆ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਸਨ, ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਖਸ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ। ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਦੂਜਾ ਸੁਹਾਵਾਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਵੀ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸਾਂ ਲਈ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਇਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਿਹਰ ਅਤੇ ਮਿੱਠੜੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉੱਤਮ ਉੱਤਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨਤਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਰੀਛ, ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਰਾਖਸ ਉੱਥੇ ਵੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਤੂੰ, ਹੇ ਮਿੱਠੜੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਲੋਂ ਅਜੇਤ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰ।" "ਅੰਗਦ, ਜੋ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਤੇ ਨਲ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ। ਸੁਸ਼ੇਣ, ਤੇਰੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਸੱਸੁਰ, ਤਾਰਾ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਕੁਮੁਦ ਜੋ ਅਜੇਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਨੀਲ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰ।" "ਸੱਤਾਵਲੀ, ਮੈੰਦ, ਦੁਵਿਵਿਦ, ਗਜ, ਗਵਾਕਸ਼, ਗਵਯ, ਮਹਾਬਲੀ ਸ਼ਰਭ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗੰਧਮਾਦਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖ। ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਰਿਸ਼ਭ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਜਾਮਵੰਤ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੇਖ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਅਪਰੀਤਿਕਰ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੀਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕੋਮਲ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਦੇ ਰਾਖਸਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈਂ।" "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਦੇ ਵੀ ਅਧਰਮ ਵਲ ਮਨ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਰਾਜਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ, ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸਮੇਤ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰੀਂ। ਹੁਣ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਜਾ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੀਛ, ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਰਾਖਸ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ ਦੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਧਾਈ ਕੀਤੀ, "ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੇਰੀ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਮਿੱਠਾਸ, ਹੇ ਰਾਮ, ਸਦਾ ਆਪੋ-ਜਨਮੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਰਗੀ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਰਾਖਸ ਇਉਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਹਨੁਮਾਨ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਬਲ ਪਿਆਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਹੇ ਵੀਰ, ਮੇਰੀ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਕਦੇ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਨਾ ਜਾਵੇ।" "ਹੇ ਮਹਾਵੀਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਕਥਾ ਚਲਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਰਤਨ, ਤੇਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਨ ਹੋਵੇ।" "ਤੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਦੂਰ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਵਨ ਬੱਦਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਇਉਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉਠੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ; ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਕਥਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਜਿੰਦ ਵੀ ਰਹੇਗੀ। ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਹੇਗਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਕਥਾ ਵੀ ਰਹੇਗੀ।" "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਾਨਰ, ਹਰ ਇਕ ਸੇਵਾ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਪਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲ ਤੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹਾਰ ਉਤਾਰਿਆ ਅਤੇ ਬੇਰੀਲ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਹਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਧਾਰ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।