ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਹਰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਘਵ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਨਿਡਰ ਕਾਸ਼ੀਪਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਤਿੰਨ ਸੌ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠਾ ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਸਤੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਭਰੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ—ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਸੀ—ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜ਼ਰੀਆ ਸੀ; ਰਾਵਣ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋਈ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭਰਤ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਸੀਤਾ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਚੁੱਕ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਸੀ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ, ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋ। ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀਤਾ ਮੁੜ ਮਿਲੀ ਹੈ; ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਸੀ, ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਰਾਮ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰੋ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਲਾਘਾਵਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਵਿਦਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੋਗੇ। ਹੇ ਬਾਹੁਬਲੀ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ; ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰ ਦਿਓ।" ਰਾਜੇ, ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ," ਆਖਦੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈਣ ਲੱਗੇ। ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਦੇ ਚੁਮਤਕਾਰਕ ਅਠਤੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਾਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਘਵ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਰਤ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ। ਭਰਤ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਸੀ; ਰਾਕਸ਼ਸ ਤਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਵੀ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਲੜ ਸਕਦੇ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦੇ-ਫੁਲਦੇ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਖਜਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਲਬਾਲਬ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾਂ 'ਚ ਵਾਪਸ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਤੋਹਫੇ ਭੇਜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਰਤਨ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ, ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਗਹਣੇ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਵਾਹਰਾਤ, ਮੋਤੀ, ਮੂੰਗੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਥ ਭੇਜੇ। ਭਰਤ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਰਤਨ ਰਾਮ ਕੋਲ ਲੈ ਆਏ। ਰਾਮ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੋਹਫੇ ਸੂਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਇਹ ਤੋਹਫੇ ਬਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸਨ, ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ ਸਜਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਹਨੂਮਾਨ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਅੰਗਦ ਨੂੰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਰਾਮ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਾ, ਸੂਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਅੰਗਦ ਤੇਰਾ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਪਵਨਪੁਤ੍ਰ ਹਨੂਮਾਨ ਤੇਰਾ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਸੂਗਰੀਵ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਆਦਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਗਹਣੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਅੰਗਦ ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਰਦਾਰਾਂ—ਨੀਲ, ਨਲ, ਕੇਸਰੀ, ਕੁਮੁਦ, ਗੰਧਮਾਦਨ—ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪਨਸਾ, ਮੈੰਦ, ਦਿਵਿਦ, ਜਾਂਬਵੰਤ, ਗਵਾਕਸ਼, ਵਿਨਤ ਤੇ ਧੂਮਰ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਸੰਬੋਧਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਲੀਮੁਖ, ਪ੍ਰਜੰਘ, ਬਲਵਾਨ ਸਨਨਾਦ, ਦਰਿਮੁਖ, ਦਧਿਮੁਖ ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਅਗੂ ਇੰਦਰਜਾਨੂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਕੋਮਲ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਨੈਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਰਗਾ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਹੋ, ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਹੋ। ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਹਾਂ। ਸੂਗਰੀਵ ਬੜਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਹਣੇ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਵੀ ਲਾਇਆ।