ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ, ਜੋ ਜਪ ਤੇ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਕਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ, "ਕੀ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਾਰੀ ਖੱਤਰੀ ਜਾਤ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ?" ਪਰ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਸਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਤਪਸ਼ ਥੰਮ ਗਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹਥ ਫੜ ਕੇ ਭਯਾਨਕ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ ਭਾਰਗਵ (ਪ੍ਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਰਾਮ, ਰਾਮ!" ਸਾਧੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਆਦਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ, ਇਹ ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਸਰਗ (ਅਧਿਆਇ) ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਪ੍ਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ! ਤੇਰੀ ਵਿਰਤਾ ਦੀ ਮਹਾਂ ਖਿਆਤੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਮੈਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਕਲਪਨੀਯ ਧਨੁਸ਼-ਭੰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੁਣੀ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਦੂਜਾ ਮੰਗਲਮਈ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਹ ਜਮਦਗਨੀ ਕੁਲ ਦਾ ਭਾਰੀ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਧਨੁਸ਼ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਆਪਣਾ ਬਲ ਵਿਖਾ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾਵੇਂਗਾ, ਤਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਾ ਅਵਸਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਰਤਾ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਾ ਛਾ ਗਈ, ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, "ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ। ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਪਾਠ ਤੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਹੋਏ, ਇੰਦਰ ਅੱਗੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਕੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਆਏ ਹੋ, ਜੇ ਰਾਮ ਮਾਤਰ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜੀਊਣ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।" ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਜਮਦਗਨਿ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਇੱਥੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੋ ਮਹਾਨ, ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਧਨੁਸ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੂੰ, ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਹਨ। ਦੂਜਾ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜੈਯ, ਧਨੁਸ਼ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਕਕੁਤਥ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਰੂਦ੍ਰ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਕੌਣ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੋਨਾਂ ਮਹਾਨ ਸੱਚੇ ਦਿਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿੱਤ ਲਈ ਯਤਨ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਭਾਰੀ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਤਦ ਮਹਾਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਣੈਤ੍ਰ, ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਰੋਕੇ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਦੋਨਾਂ ਉੱਚਤਮ ਦਿਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਤਾਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਪਰ ਰੂਦ੍ਰ, ਉੱਚੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੀਦੇਹ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇਵਰਾਤ, ਜੋ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਨੂੰ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਉਸਦੇ ਤੀਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਧਨੁਸ਼, ਹੇ ਰਾਮ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਇਹ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਭਾਰਗਵ ਰੀਚੀਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰੀਚੀਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅਤੁਲ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਨ, ਇਹ ਦਿਵਯ ਧਨੁਸ਼ ਜਮਦਗਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪੋ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਪਰ ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਆਮ ਬੁੱਧੀ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਿਰਦਯਤਾ ਤੇ ਅਣੁਚਿਤ ਹੱਤਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਖੱਤਰੀ ਜਾਤ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਕਸ਼੍ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਪਿਓ-ਪੁੱਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਰਾਜਧਰਮ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਲੈ, ਤੇ ਇਸ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਯੋਗ ਹੋਵੇਂ, ਹੇ ਕਕੁਤਥ ਨੰਦਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਾ ਅਵਸਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਹੁਣ, ਅਠੱਤਰਵਾਂ ਸਰਗ ਆਇਆ। ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਛਿਅੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਜਮਦਗਨਿ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਭਾਰਗਵ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਹੇ ਭਾਰਗਵ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੀਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਿਣ ਚੁਕਾਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਸਮਰਥ, ਨਿਰਬਲ ਅਤੇ ਰਾਜਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਬਲ ਵੇਖ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਤ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰਗਵ ਦਾ ਮਹਾਨ ਅਸਤਰ ਤੇ ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਤੀਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਤ ਹੋ ਕੇ ਜਮਦਗਨਿ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।