ਜਮਦਗਨਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਗਵ, ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਕੁਲ੍ਹਾੜੀ ਲਟਕਾਈ ਹੋਈ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਵਾਂਗ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦੇ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਜਪ ਅਤੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, "ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਵਾਰrior ਵਰਗ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ?" ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਨੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਤਪ ਨਿਭ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਮੁੜ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਹੁਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਰਾਮ, ਰਾਮ!" ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਮਦਗਨਿ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਪਚਤਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਆਈ; ਸੁਣੋ ਇਸ ਨੂੰ। ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ, ਤੇਰਾ ਅਸਧਾਰਣ ਸ਼ੌਰ्य ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜਨ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਹੈ।" "ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਕਲਪਨੀਯ ਧਨੁਸ਼ ਭੰਨਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਦੂਜਾ ਸ਼ੁਭ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਜਮਦਗਨਿ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਤਾਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾ।" "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖ ਲਵਾਂਗਾ, ਤਾ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਆਂਗਾ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਰਤਾ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ, ਚਿਹਰਾ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਤੂੰ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ।" "ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਅਧਿਆਨ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਪਥ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।" "ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਲਈ ਵਸ ਗਿਆ।" "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਜੇ ਰਾਮ ਹੀ ਮਾਰੇ ਜਾਵੇ, ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।" ਦਸ਼ਰਥ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਮਦਗਨਿ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਇੱਥੇ ਦੋ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਦਿਵਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬਣਾਏ।" "ਇੱਕ ਧਨੁਸ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਤੋੜਿਆ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਸਕ।" "ਇਹ ਦੂਜਾ, ਅਜੈਯ ਧਨੁਸ਼, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਰਾਮ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਪੁਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ।" "ਕਕੁਤਸਥ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਰੁਦ੍ਰ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।" "ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਣਣ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।" "ਉਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।" "ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਧਨੁਸ਼, ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਤਾਣਿਆ ਗਿਆ।" "ਮਹਾ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ, ਇਕ ਗਰਜ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਿਆ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।" "ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤਾਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ।" "ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮੰਨਣ ਲੱਗੇ; ਪਰ ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਨ, ਵਿਦੇਹਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ।" "ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇਵਰਾਤ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਾਣ ਦਿੱਤੇ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਧਨੁਸ਼, ਰਾਮ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਪੁਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ।" "ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਧਨੁਸ਼ ਰੀਚਿਕ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਰੀਚਿਕ ਨੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਅਤੁੱਲ ਸੀ।" "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਜਮਦਗਨਿ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ; ਜਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡੇ।" "ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਆਮ ਬੁੱਧੀ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ; ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਿਰਦਯ ਤੇ ਗਲਤ ਹੱਤਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਵਾਰrior ਵਰਗ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ।" "ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਯਜਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਰਾਮ, ਧਰਮ-ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ।" "ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸ ਗਿਆ; ਪਰ ਜਦ ਧਨੁਸ਼ ਭੰਨਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ; ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ।" "ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਬਾਣ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ 'ਤੇ ਤਾਣ; ਜੇ ਤੂੰ ਯੋਗ ਹੋਵੇਂ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਹ ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਛਹੱਤਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਹੈ; ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਵਿਚ, ਇਹ ਛਹੱਤਰਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਭਾਰਗਵ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਆਦਰ ਵਿਚ ਬੱਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਤੇ ਫਿਰ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਭਾਰਗਵ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਸੁਣੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਿਣ ਚੁਕਾ ਦਿੱਤਾ।" "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਵਿਰਤਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ, ਭਾਰਗਵ; ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਗਵ ਨੇ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਾਰਗਵ ਦਾ ਮਹਾਨ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਬਾਣ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ, ਧਰਮ, ਵਿਰਤਾ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗੁਰਤਵ ਨਾਲ, ਦੋ ਮਹਾਨ ਰਾਮ — ਜਮਦਗਨਿ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਗਵ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ — ਆਮਨੇ-ਸਾਮਨੇ ਆਏ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕ੍ਰੋਧ, ਵਿਰਤਾ ਅਤੇ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਰਖ ਹੋਣੀ ਸੀ।