ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਨਸ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਅਸਰਹੀਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕਾਰਿਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ, ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਅਟੂਟ ਰਹੇਗਾ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਰਾਂ ਨਾਲ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਚਤੁਰਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਯੂ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਮਾਰੁਤ ਨੰਦਨ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਭਯ ਦਾ ਕਾਰਣ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਅਜੈਯ ਹੋਵੇਗਾ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁਣ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁਣ ਉੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੰਘਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਣਗੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਚਹੁੰ ਦਿਸ਼ਾ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਅਦਭੁਤ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ, ਜੋ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਹ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਵਾਯੂ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਵਾਯੂ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਰ ਸੁਣਾਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਰ ਰਾਮ ਜੀ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਅੰਦਰੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਇਸ ਉੱਚੇ ਬਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਡਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾਕੀਆਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹਵਣ ਕੁੰਡ, ਹੰਡੀ, ਕਟੋਰੀਆਂ, ਛਾਲ ਤੇ ਚਮੜੀਆਂ—all ਕੁਝ ਤੋੜ-ਫੋੜ ਕੇ ਉਲਟ-ਪਲਟ ਦਿੰਦੇ। ਉਹ ਐਸੇ-ਐਸੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦੰਡਾਂ ਤੋਂ ਅਟੂਟਤਾ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ ਸਹਿ ਲੈਂਦੇ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਅੰਜਨਾ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ-ਕਿਸੇ ਵਾਰ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ। ਫਿਰ ਭਰਗੁ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਹਲਕਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਸਾਡੀ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਤੂੰ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਰਹੇਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਯਾਦ ਕਰੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੇਰਾ ਬਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਉਰਜਾ ਘਟ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਅਪਣਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਿਕਸ਼ਰਾਜ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਕੇ, ਰਿਕਸ਼ਰਾਜ ਨੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਸਿਆਣੇ ਸਨ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ। ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਵਾਲੀ ਵਿਚ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ, ਨਿਰਮਲ ਦੋਸਤੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਵਨ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿਚ। ਪਰ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਵਿਚ ਵੈਰ ਵਧਿਆ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੁਗਰੀਵ ਵੀ, ਵਾਲੀ ਵੱਲੋਂ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ, ਹਾਥੀ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਵੀ ਸਹਿ ਜਾਂਦੇ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਬਲ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਪ੍ਰਤਾਭਾ, ਉੱਚੇ ਚਰਿੱਤਰ, ਮਿੱਠਾਸ, ਚੰਗੇ ਵਿਹਾਰ, ਗੰਭੀਰਤਾ, ਚਤੁਰਾਈ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰ ਸਕੇ? ਫਿਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ ਲੈ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਗਦੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਾਠ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੂਲ ਸੂਤਰ, ਟੀਕਾਵਾਂ, ਅਰਥਪੂਰਕ ਬੋਲ ਤੇ ਸੰਖੇਪ—all ਵਿਦਿਆਵਾਂ 'ਚ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਵਿਆਕਰਨ, ਛੰਦ ਤੇ ਕਾਵਿ—all ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਏ। ਨਵੇਂ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹਨੁਮਾਨ, ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਜੀ, ਇਕ ਦਿਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋਣਗੇ। ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਸੰਸਾਰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਕਾਲ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰਨ ਆਵੇ? ਅਤੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ—ਸੁਗਰੀਵ, ਮੈੰਦ, ਦੁਵਿਦ, ਨੀਲ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਤਾਰਾ, ਨਲ, ਰੰਭਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤੇਰੇ (ਰਾਮ) ਲਈ ਹੀ ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਖਸ਼—all ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਲਿਆ, ਵੇਖ ਲਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ; ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਵਿਦਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪੂਰਵਜ—all ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਕ—ਸਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੈਂ ਇਕ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ: ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨਿਪਟਾ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨੋ, ਮੈਂ ਯਗ੍ਯ ਕਰਾਂਗਾ।