ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਡਰਾਉਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਜਾਨਵਰ ਚੱਕਰ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਘ ਵਰਗੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਪੰਛੀ ਤੇ ਜਾਨਵਰ ਕਿਉਂ ਅਜੀਬ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ? ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮਨ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?” ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਖਤਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਜਾਨਵਰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹਨ, ਫਿਕਰ ਛੱਡੋ।” ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ ਹੀ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਚੱਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਸੂਰਜ ਕਾਲੇ ਪਟ ਵਿੱਚ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਈ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਾਖ ਪੈ ਗਈ, ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਲੱਗੀ। ਕੇਵਲ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਬਾਕੀ ਸਭ ਜਗਤ ਅਚੇਤ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਵਾਲ ਜਟਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਗਰਵ, ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਰਸ਼ੁਰਾਮ ਸੀ। ਉਹ ਅਟੱਲ ਤੇ ਕਠੋਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ। ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਤੇਜ ਸੀ, ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਸਹਿਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਕੁਹਾੜੀ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਾਨ ਤੇ ਤੀਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਗਦੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਜਪ-ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, “ਕੀ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਫਿਰ ਤੋਂ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹੈ?” ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ, “ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਣ ਉਸਦੀ ਰੋਹ ਤੇ ਤਪਤਿ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਾਸ ਕਰਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਹੂਤੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਗਰਵ ਪਾਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਰਾਮ! ਰਾਮ!” ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਸਰਗ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ! ਤੇਰੀ ਵਿਰਲ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਖ਼ਿਆਤਿ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਮਾਨ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਕਲਪਨੀਯ ਕਮਾਨ ਤੋੜਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੂਜਾ ਸ਼ੁਭ ਕਮਾਨ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਹ ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਭਾਰੀ ਕਮਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਖਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਕਮਾਨ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਾ ਅਵਸਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉੱਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਬਸੀ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ। ਤੁਸੀਂ ਭਾਗਰਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਪਾਠ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਏ ਹੋ, ਤਾਂ ਜੇਕਰ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।” ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਮਦਗਨੀ ਪੁੱਤਰ ਪਾਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਉਸਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਅਣਸੁਣਿਆ ਕਰਕੇ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇੱਥੇ ਦੋ ਮਹਾਨ, ਲੋੜੀਂਦੇ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਕਮਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਕਮਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੋੜਿਆ ਸੀ—ਉਹੀ ਜੋ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਜਾ, ਅਜੇਤੂ ਕਮਾਨ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਕਮਾਨ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਇਹ ਕਮਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਕਮਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੱਚੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੈਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਉੱਤਜੀਤ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਕਮਾਨ ਉੱਠਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ, ਇੱਕ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਾ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਮਨਾਏ ਗਏ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕਮਾਨ ਨੂੰ ਤਣਿਆ ਵੇਖਿਆ। ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਉੱਤਮ ਹਨ, ਪਰ ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਜਲਾਲੀ, ਵਿਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇਵਰਾਤ, ਜੋ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਹ ਕਮਾਨ ਤੇ ਤੀਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਕਮਾਨ, ਹੇ ਰਾਮ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਗਰਾਂ ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਇਹ ਉੱਤਮ ਕਮਾਨ ਚੀਕ ਭਾਗਰਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਚੀਕ ਨੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜਮਦਗਨੀ ਸੀ, ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਕਮਾਨ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਆਮ ਬੁੱਧੀ ਵਰਤ ਕੇ, ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਅਣੁਚਿਤ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਸੁਣਿਆ, ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਕਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਾਤਤਾ ਰਾਮ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ, ਜਦ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਰਾਖ ਵਿੱਚ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਡਰਾਵਣਾ ਸੀ।