ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਰਮਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੇ ਸਨ, ਅਚਾਨਕ ਆਸ ਪਾਸ ਡਰਾਉਣੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੰਤੂ ਇਕ ਦਾਅਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਡਰਾ ਗਿਆ। ਉਹ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਪੰਛੀਆਂ ਕਿੰਨੇ ਭਿਆਨਕ ਹਨ, ਤੇ ਜੰਤੂ ਦਾਅਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕੰਪ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਕਹੇ, "ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸੁਣੋ। ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ, ਦਿਵਿਆ ਸੰਕਟ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਤੂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਚਿੰਤਾ ਛੱਡੋ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਹਵਾ ਆਈ ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਦਰਖ਼ਤ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਸੂਰਜ ਉੱਤੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਪਛਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੀਆਂ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਰਾਖ਼ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਜਾਗਰੂਕ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਸਭ ਅਸਮਝ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਫੌਜ ਰਾਖ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਦਿਖੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਕਾਰੀ, ਜੱਟੇ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇਖਿਆ—ਭਾਰਗਵ, ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੈਲਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਅਟੱਲ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਭਿਆਨਕ, ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼। ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਕੁਲ੍ਹਾੜੀ ਸੀ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੁੱਛੀ ਵਰਗਾ ਧਨੁਸ਼, ਤੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਡਰਾਉਣੀ ਤੀਰ, ਓਹ ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਜੋ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਜਪ ਤੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, "ਕੀ ਉਹ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹਤਿਆ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਰਾਜਾ-ਵਰਗ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ?" ਪਰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਜਾ-ਵਰਗ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਤਪਤ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਉਹ ਮੁੜ ਰਾਜਾ-ਵਰਗ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਗਵ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਆਕਾਰੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਦਿੱਤਾ: "ਰਾਮ, ਰਾਮ!" ਇਹ ਸਤਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਹੁਣ, ਇਹ ਪਚੱਤਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਹੈ; ਸੁਣੋ। "ਹੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਤੇਰੀ ਅਸਧਾਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹੈ; ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਕਲਪਣੀਯ ਧਨੁਸ਼-ਭੰਗੀ—ਇਸ ਦੀ ਖਬਰ ਪਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਜਮਦਗਨਯਾ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਤਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਖਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖ ਲਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਦਿਆਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਰਤਾ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬਚਨ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਰਾਜਾ-ਵਰਗ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿਓ। ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਪਾਠ ਤੇ ਵਰਤ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।" "ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਮਹੇਂਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਏ ਹੋ; ਜੇ ਰਾਮ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।" ਦਸ਼ਰਥ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਮਦਗਨਯਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਇੱਥੇ ਦੋ ਉੱਤਮ, ਦਿਵਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਤਕਾਰਿਤ ਹਨ—ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਧਨੁਸ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕਾ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਤੇ ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਤੋੜਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸਕ।" "ਇਹ ਦੂਜਾ, ਅਜੈਯ ਧਨੁਸ਼, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮ, ਸ਼ਤਰੂ-ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ।" "ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਰੂਦ੍ਰ-ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।" "ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਲਈ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਵੈਰ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।" "ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ-ਧਨੁਸ਼, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਦੇਵ, ਤ੍ਰੀਨੈਤ੍ਰ, ਇੱਕ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਿਆ; ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਦਿ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।" "ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇਵਤੇ, ਸੰਤੋਖ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ।" "ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਗਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਮੰਨਣ ਲੱਗੇ; ਪਰ ਰੂਦ੍ਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਵਿਦੇਹਾਂ ਵਿਚ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇਵਰਾਤ, ਜੋ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਦਿੱਤੇ; ਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਧਨੁਸ਼, ਹੇ ਰਾਮ, ਸ਼ਤਰੂ-ਨਗਰਾਂ ਦਾ ਜੈਯ ਹੈ।" "ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇਹ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਰੀਚੀਕ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਰੀਚੀਕ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਰਤਬਾਂ ਵਿਚ ਅਦਵਿਤੀਯ ਸੀ।" "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਜਮਦਗਨੀ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ, ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਜਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਗਵ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ, ਉਸਦੀ ਵਿਰਤਾ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ, ਤੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸੁਣਾਈ।