ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਰਾਛਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਗਰਵ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਜਕੜ ਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਸੱਪ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਖੁਦ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਵਾਲੀ ਦੇ ਬਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਵਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਫੜਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਬੜੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੱਲਾ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸੇ ਉਡਾ ਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬਦਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਚੀਖ-ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਰਾਛਸ ਸਾਥੀ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਦੌੜ ਪਏ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ, ਵਾਲੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਛਸ, ਵਾਲੀ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ رانਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹਾਰ ਕੇ ਥੱਕ ਗਏ ਤੇ ਰੁਕ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਇ enna ਤਾਕਤ ਸੀ ਕਿ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦੇ, ਫਿਰ ਜੀਵਤ ਜੀਵ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਦੇ? ਵਾਲੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉੱਥੇ ਤਰ ਕੇ, ਜਲ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਬੀ ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਇਆ। ਚਾਰੋ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਕੇ, ਵਾਲੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਥੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਇੱਕ ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਹੇਠੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ?" ਰਾਵਣ, ਜੋ ਅਚੰਭੇ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਮਿਟਕਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਹਾਂ, ਰਾਛਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਕੜ ਲਿਆ। ਵਾਹ! ਕੀ ਤਾਕਤ, ਕੀ ਵੀਰਤਾ, ਤੇਰੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮੰਨ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਚਾਰੋ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਚ ਫੇਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਸ਼ੂ ਫੜ ਕੇ ਘੁੰਮਾਏ। ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤੇਜ਼ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਮਨ, ਹਵਾ, ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅੱਗ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਦੋਸਤੀ ਕਰੀਏ। ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜ, ਸ਼ਹਿਰ, ਭੋਗ, ਕਪੜੇ, ਖਾਣ—all ਕੁਝ ਅਸੀਂ ਵੰਡਾਂਗੇ।" ਫਿਰ, ਅੱਗ ਜਗਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ—ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਰਾਵਣ—ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਭਰਾਤਾ ਬਣ ਗਏ। ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉੱਥੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਗਰੀਵ ਵਾਂਗ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਆ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਕਦੇ ਵਾਲੀ ਵਲੋਂ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਵਾਲੀ ਕੋਲ ਅਤੁੱਲ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਪਤੰਗੇ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੱਖਣੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਹਨੂਮਾਨ ਵਿੱਚ ਧੈਰਜ, ਨਿਪੁੰਨਤਾ, ਬਲ, ਸਥਿਰਤਾ, ਗਿਆਨ, ਰਣਨੀਤੀ ਦੀ ਸਮਝ, ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ—all ਕੁਝ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਹੌਸਲਾ ਹਾਰ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੋ ਯੋਜਨ ਲੰਘ ਕੇ ਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਛਲਾਂਗ ਮਾਰੀ। ਉਥੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ, ਮੰਤਰੀ ਪੁੱਤਰ, ਕੀੰਕਰ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—all ਨੂੰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਅਕੇਲਾ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਸ-ਮੁਖੀ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਐਸੇ ਕਰਤੱਬ ਤਾਂ ਨਾ ਕਾਲ, ਨਾ ਇੰਦਰ, ਨਾ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਨਾ ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਵੀ ਕਦੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।" "ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਨੂੰ ਲੰਕਾ, ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿੱਤ, ਰਾਜ, ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਸਾਕ ਮਿਲੇ। ਜੇ ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਕੌਣ ਲਿਆਉਂਦਾ? ਪਰ, ਇਹ ਕੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੈਰ ਵਧਿਆ, ਤਾਂ ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮਪਨ ਕਰਕੇ, ਤਦ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨਰਮ ਕੋਪਲਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ? ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਹਨੂਮਾਨ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੋਚ ਨਾਲ ਤੜਪਦੇ ਵੇਖਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵਿਰਲੇ ਕਰਤੱਬ, ਹੌਸਲਾ, ਤੇ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਫੈਲ ਗਈ।