ਹੈਹਯ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰਤਵੀਰਯ ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਵਾਘ ਵਾਂਗ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਫੜਨ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜਕੜਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜਕੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਚੋਂ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਗੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਜਦ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹੋਂਸਾ ਫੜਿਆ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ ਅਰਜੁਨ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੀ ਬੜੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਐਸੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਠਦੇ ਬੱਦਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੇ, "ਛੱਡੋ! ਛੱਡੋ!" "ਰੁੱਕੋ! ਰੁੱਕੋ!" ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਉੱਤੇ ਗਦਾਂ ਤੇ ਭਾਲੇ ਸੁੱਟ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਅਰਜੁਨ ਨਿਸ਼ਚਲ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੁੱਟਦੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਫੜ ਲੈਂਦਾ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਝਿਆ ਤੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਤਵੀਰਯ ਅਰਜੁਨ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਚਾਵਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਇਹ ਫੜ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਐਨੀ ਅਸੰਭਵ ਸੀ। ਫਿਰ ਪੁਲਤਸ੍ਯ ਨੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ ਗੱਲ ਸੁਣੀ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਕੰਬਦਿਆਂ ਪਰ ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹਿਸ਼ਮਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ (ਦਵਿਜ) ਸਨ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਮਹਿਸ਼ਮਤੀ ਪੁੱਜੇ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪੁਲਤਸ੍ਯ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਾਇਆ। ਜਦ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁਲਤਸ੍ਯ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਜਲ ਤੇ ਮਧੁਪਾਰਕ (ਸ਼ਹਦ ਮਿਲਿਆ ਪਾਣੀ) ਲਿਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪੂਰਨ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਮਧੁਪਾਰਕ, ਗਾਂ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਜਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਗਲੇ ਨਾਲ, ਪੂਜਨਯੋਗ ਪਦਾਂ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੁਲਤਸ੍ਯ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਮਹਿਸ਼ਮਤੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਈ; ਅੱਜ, ਦਵਿਜੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੇਖਣ ਲਈ ਅਤਿ ਦੁਲੱਭ ਹੋ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ; ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋਇਆ; ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਫਲਵੰਤ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉਹ ਪੈਰ ਪੂਜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਜ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪ ਇੱਥੇ ਹਾਂ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਪੁਲਤਸ੍ਯ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰਾਜਧਰਮ, ਯਜਨ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦਸ਼ਾਨਨ (ਰਾਵਣ) ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਹਵਾ ਵੀ ਡਰ ਕੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਪੋਤਾ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ ਹੈ, ਤੈਥੋਂ ਜਕੜਿਆ ਗਿਆ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੋਤੇ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਉੱਚਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਦਸ਼ਾਨਨ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।" ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪੂਰਨ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਲਈ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਾ ਆਖਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਭੂਸ਼ਣਾਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁਤ੍ਰ (ਪੁਲਤਸ੍ਯ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਘਰ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਪੁਲਤਸ੍ਯ ਵੀ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਤੇ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ, ਛੱਡ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੋਤੇ ਸਨ, ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਕ੍ਰਤਵੀਰਯ ਅਰਜੁਨ ਕੋਲੋਂ ਉਪਹਾਸ ਭੋਗ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਪੂਲਤਸ੍ਯ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਭੂਸ਼ਣ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵਧ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਾ ਆਂਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਸਾਹਸ੍ਰਬਾਹੁ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਉੱਤਰੀ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤੈਤੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਵਲਮੀਕਿ ਜੀ ਨੇ ਰਚਿਆ। ਅਰਜੁਨ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮੁੜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿਰਭੀਕ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੁਣਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਲਕਾਰਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨਗਰੀ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੁਵਰਨ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਤ ਵਾਲੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਵਾਲੀ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਲਲਕਾਰਿਆ। ਤਾਂ ਤਾਰਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਾਨਰ ਮੰਤਰੀ ਸੀ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜ, ਵਾਲੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੌਣ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਰਾਵਣ, ਜਦ ਤੂੰ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰ ਲਏ, ਇਥੇ ਵਾਲੀ ਤੁਰੰਤ ਆ ਜਾਵੇਗਾ—ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਫੈਦ ਸਾਂਪਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵੇਖ, ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਚਾਹਿਆ ਤੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਵਾਲੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅੱਗੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਜੇਕਰ, ਹੇ ਰਾਵਣ, ਤੂੰ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ, ਵਾਲੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।