ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਸੁਆਯੰਵਰ ਦਾ ਮੰਗਲ ਮੌਕਾ ਆਇਆ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਪੁੱਤਰ, ਹੁਣ ਵਿਹਾ ਦਾ ਉਚਿਤ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਸੀਤਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੋ। ਸਮਾਂ ਨਿਕਲ ਨਾ ਜਾਵੇ।” ਫਿਰ ਜਨਕ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗਲ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਮੰਡਵੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਨ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੁਤਕੀਰਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਜਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਸਭਿ ਕਕੁਤ੍ਥ ਵੰਸ਼ੀ ਨਰ, ਧੈਰਵਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਵਰਤਾਵ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾ ਕਰ ਲਵੋ, ਸਮਾਂ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ।” ਜਨਕ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਰ-ਵਧੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਲਏ। ਸ਼ਿ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਰਾਂ ਭਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਵਰ-ਵਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਅੱਗ, ਵੇਦਿਕਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਾਰਿਆਂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਦੈਵੀ ਨਗਾਰੇ, ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜੀ। ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨਾਚ ਕੀਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਮੀਠੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲਗ ਪਏ। ਇਹ ਸਭ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ, ਚਾਰਾਂ ਭਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅੱਗ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਵਰ-ਵਧੂਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਚਲੇ। ਫਿਰ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਪਿੱਛੋਂ ਰਾਜਾ, ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਵੀ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਤੁਰੰਤ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਰਵਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮ ਦੀਆਂ ਭਾਰੀ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਉੱਤਮ ਕੰਬਲ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ—ਸਭ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ—ਦਿੱਤੇ। ਸੋਨ, ਚਾਂਦੀ, ਮੋਤੀ, ਮੂੰਗਾ, ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਸਮੇਤ, ਦਿਤੀਆਂ। ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਅਣਮੁੱਲ ਭੇਟਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਜਨਕ ਜੀ ਆਪਣੀ ਮਿਥਿਲਾ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਏ। ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਤੁਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਸਪਾਸ ਭਿਆਨਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਗੋਲ ਗੋਲ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਪੰਛੀ ਬੜੇ ਭਿਆਨਕ ਹਨ, ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਅਜੀਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਕੀ ਸੰਕੇਤ ਹੈ?” ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਫਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਪਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਠੰਢਕ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਚਿੰਤਾ ਛੱਡੋ।” ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ, ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਚੱਲੀ, ਧਰਤੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ, ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਸੂਰਜ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਖ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਭੁੱਲ-ਭੁੱਲਾਈ ਹੋਈ ਜਾਪੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਸੁਚੇਤ ਸਨ, ਪਰ ਹੋਰ ਸਭ ਅਸਮਝ ਬੈਠੇ। ਇਸ ਅਜੀਬ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਬਲੀ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਭਾਰੀ ਆਕਾਰੀ, ਭਾਰਗਵ—ਜਮਦਗ్నਿ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਾ-ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ—ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਕੈਲਾਸ ਵਰਗਾ ਅਟੱਲ, ਕਾਲ-ਅਗਨਿ ਵਰਗਾ ਭਿਆਨਕ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਪਰਸ਼ੁ (ਕੁਹਾੜੀ), ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਜ-ਵਿਦ੍ਯੁਤ ਵਰਗਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਸਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਜਪ-ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਕੀ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਰਾਜਾ-ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ?” ਫਿਰ ਆਪ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, “ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਰਾਜਾ-ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਸ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਥੰਮ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੁੜ ਰਾਜਾ-ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਜੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਰਾਮ! ਰਾਮ!”। ਇਹ ਆਦਰ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਜਮਦਗ੍ਨਿ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਗਵ ਨੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ— “ਹੇ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਕਲਪਨੀਆ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਹ ਜਮਦਗ੍ਨਿ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਭਾਰੀ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਲਵੇਂਗਾ, ਤਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਆਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਵਿਰਤਾ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੰਗਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਗਵ ਰਾਮ ਦੀ ਆਮਦ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਮ ਨਾਲ ਸੰਬਾਦ ਤੱਕ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਰਚੀ।