ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੋਰ ਵਡੇ ਵਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਣਯੋਗ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰ ਲਏ ਹਨ, ਹੁਣ ਇਹ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾ, ਇਹ ਵਧੀਆ ਵਿਆਹ ਕਰਾ।” ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਉੱਚੇ ਤੇ ਉਦਾਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੇਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਕੌਣ ਖੜਾ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਰਾਜ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰੀ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਲਏ ਹਨ। ਮੇਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਵਨ-ਕੁੰਡ ਕੋਲ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਹਵਨ-ਕੁੰਡ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਘਨ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਦੇਰੀ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦੀ?” ਜਨਕ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਮੇਤ ਅੰਦਰ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ ਜਨਕ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਰਵਾਓ।” ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਜਨਕ ਨੂੰ “ਥੀਕ ਹੈ” ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਸਤਾਨੰਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੰਡਪ ਵਿਚ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਵਨ-ਕੁੰਡ ਸਜਾਇਆ। ਉਸ ਹਵਨ-ਕੁੰਡ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਾਸਨਿਆਂ, ਅਤੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿਆਲੇ, ਧੂਪ ਵਾਲੇ ਵਾਸਨ, ਸ਼ੰਖਾਂ, ਚਮਚ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਅਰਘਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਸਨ ਸਜਾਏ। ਤਲੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ, ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਚਾਵਲ, ਕੂਸ਼ ਦੀ ਘਾਸ, ਅਤੇ ਉਚਾਰਿਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਧਰਮ-ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਖੜੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ, ਮਹਾਂਭਾਗ, ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਸਾਏ ਵਾਂਗ ਰਹੇਗੀ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਉਡੇਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ‘ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!’ ਆਖ ਕੇ ਉਲਾਸਤ ਹੋਏ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਦੇਵ-ਡੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਮੰਤ੍ਰ-ਜਲ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਜਨਕ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਲਖਸ਼ਮਣ, ਆ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਰਮੀਲਾ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜ, ਸਮਾਂ ਨਿਕਲ ਨਾ ਜਾਵੇ।” ਫਿਰ ਜਨਕ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, “ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਗੌਰਵ, ਮਾਂਡਵੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ।” ਫਿਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਸ਼੍ਰੁਤਕੀਰਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵਧੀਆ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੇ, ਮਿਰਦੁਭਾਵ ਅਤੇ ਵਚਨਬੱਧ ਹੋ।” “ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੀਆਂ ਵਧੂਆਂ ਨਾਲ ਹੋਣ, ਸਮਾਂ ਨਿਕਲ ਨਾ ਜਾਵੇ।” ਜਨਕ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਚਾਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਧੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਲਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਰੇ ਜੋੜੇ ਹਵਨ-ਕੁੰਡ, ਮੰਡਪ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਿਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਵਧੂਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੋਟ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਦੇਵ-ਡੋਲ, ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜੀ। ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਗੰਧਰਵ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ, ਉਹ ਮਹਾਵੀਰ, ਅੱਗ ਦੀ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਦੱਖਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਵਧੂਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਵਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ-ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਕਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਵੀ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ—ਲੱਖਾਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਉੱਤਮ ਉਨੀ ਦੇ ਕੰਬਲ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕਪੜੇ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ, ਜੋ ਸਭ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੌ ਕੰਵਾਰੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਨੌਕਰ-ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ, ਸੋਨਾ, ਖਰਾ ਸੋਨਾ, ਮੋਤੀ, ਤੇ ਮੂੰਗੇ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੁੱਲਣਯੋਗ ਵਿਆਹ-ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਿਥਿਲਾ ਵਿਚ ਪਰਤ ਗਏ। ਦਸ਼ਰਥ, ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਚਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਰਾਮ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਕਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ।