ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਲੱਖ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗ ਸਨ, ਵੱਛਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਂਸ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹੋਰ ਧਨ ਵੀ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਦੁ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਲੋਕ ਪਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤਿਹੱਤਰਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਮ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਵੀਰ ਯੁਧਾਜਿਤ ਆਏ। ਉਹ ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭਰਤ ਦੇ ਮਾਮਾ ਸਨ। ਉਹ ਆਏ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, ‘‘ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਸੁਨੇਹਰੀ ਭੇਜੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਹਨ।’’ ਫਿਰ ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਮੇਰੇ ਮਾਮਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੀ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਅਯੋਧਿਆ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮਿਥਿਲਾ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਆ ਗਿਆ।’’ ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਜਲਦੀ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।’’ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਹਾਰਦਿਕ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉੱਚਤ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਮਹਿਮਾਨ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਰਾਤ ਉਥੇ ਰਹੇ। ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਯਜਸ਼ਾਲਾ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਜਿੱਤ ਦੇ ਮੰਗਲ ਘੜੀ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੰਗਲਮਈ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਕਿ ਮੰਗਲਮਈ ਕਰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਦਾਨੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਦਾਨੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਓ।’’ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਰਾਜ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਮੇਰੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਵਿਆਹ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਆਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਕਿਉਂ?’’ ਜਨਕ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਦਰ ਆਏ। ਫਿਰ ਜਨਕ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ‘‘ਮੁਨਿਵਰ, ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਰੇ ਕਰੋ।’’ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਤਾਨੰਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਹਾ-ਯਜਮਾਨੀ ਮੰਡਪ ਵਿਚ ਮੰਡਪ ਦਾ ਚੌਕ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਚੌਕ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ, ਅਤੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਘੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ। ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਅੰਕੁਰਾਂ, ਧੂਪ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ, ਸ਼ੰਖ, ਕਪ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਅਰਘਯ ਆਦਿ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਉਪਕਰਨ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੇ। ਤਲੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ, ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਚਾਵਲਾਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਅਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਉਚਿਤ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ, ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਚਿਤ ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਧਰਮ-ਸਾਥੀ। ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੋ। ਇਹ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ, ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਦਾ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਛਾਂ ਵਾਂਗ।’’ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਮੰਤਰ-ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅੰਜਲੀ ਕਰਕੇ ਸੀਤਾ ਦਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ‘‘ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ, ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ!’’ ਦੇ ਚੀਤਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵ-ਡੰਕੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਇੰਝ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮੰਤਰ-ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਜਨਕ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ‘‘ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਓ, ਤੇਰੀ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ; ਉਰਮੀਲਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੋ, ਸਮਾਂ ਨਾ ਲੰਘ ਜਾਵੇ।’’ ਫਿਰ ਜਨਕ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ, ਮਾਂਡਵੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੋ।’’ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ, ‘‘ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼੍ਰੁਤਕੀਰਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੋ।’’ ਜਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸੁਭਾਵਕ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹਿਤ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੋ, ਸਮਾਂ ਨਾ ਲੰਘ ਜਾਵੇ।’’ ਜਨਕ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੇ।