ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਜੋ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੁੜ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ, ਜੋ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੀ ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ। ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਛਾਣਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ, ਜਿਹੜੀ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਘਰ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗੀ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯਜਨ ਵੇਦਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਫਿਰ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਹਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਾਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਰਾਜ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ—ਹੇ ਬਾਹੁਬਲੀ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈਂ। ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਰੋਸ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਰੀ ਫਿਰ ਮਾਣਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇਗੀ, ਹਲ ਨਾਲ ਜੋਤੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ-ਵੇਦਿਕਾ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵੇਦਵਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੈਤ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਜਨਮੀ। ਉਹ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ, ਹਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਸੀਤਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੇਦਵਤੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ, ਰਾਵਣ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ "ਉਸ਼ੀਰਬੀਜ" ਨਾਂਕ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਮਰੁੱਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਯਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਸੰਵਰਤ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਯਜਨ ਕਰਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੈਤ, ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਅਜੈਯ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਡਰ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਇੰਦਰ ਮੋਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਧਰਮਰਾਜ ਕਾਂ, ਧਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਗਿੱਲੀ, ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਹੰਸ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਇੰਝ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਵਣ, ਦੁਸ਼ਟ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ, ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ, ਜਾਂ ਮੰਨ ਲੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ।" ਰਾਜਾ ਮਰੁੱਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?" ਰਾਵਣ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ—ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਹਾਂ, ਧਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਇਹ ਵਿਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ?" ਰਾਜਾ ਮਰੁੱਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਵਾਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਹਰਾਇਆ; ਪਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਵਰਗੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧਾਈਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਕਰਕੇ ਵਰਦਾਨ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ? ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਬੋਲਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜਾਂਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਪਰ ਸੰਵਰਤ ਨੇ ਉਸਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਸੰਤ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਲੜਾਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਯਜਨ ਜੇ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੋ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਨ ਲੜ ਸਕਦਾ, ਨ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜਿੱਤ ਸਦਾ ਸੰਦੇਹ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਿੱਤਣ ਔਖਾ ਹੈ।" ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਮਰੁੱਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਕ ਨੇ, ਮੰਨ ਕੇ ਕਿ ਰਾਜਾ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, "ਰਾਵਣ ਜਿੱਤ ਗਿਆ!" ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕਿਆ। ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੀਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਨੀਲੇ-ਹਰੇ ਪੂੰਝ ਵਾਲੇ ਮੋਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਤੈਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਤੋਂ ਡਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇਰੀ ਪੂੰਝ ਉੱਤੇ ਆਵੇਗਾ; ਜਦ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਮੀਂਹ ਪਵੇਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੋਰ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਪੂੰਝ ਨੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ; ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਮੋਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਲੀਨ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪੰਛੀ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਪੰਛੀ, ਮੇਰੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੱਲੋਂ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਜਦ ਤਕ ਮਨੁੱਖ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ, ਤਦ ਤਕ ਤੂੰ ਜੀਊਂਦਾ ਰਹੇਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭੁੱਖ ਜਾਂ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਜਦ ਤੂੰ ਖਾਵੇਂਗਾ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" ਫਿਰ ਵਰੁਣ ਨੇ ਹੰਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ, "ਹੇ ਪੰਖਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਣ! ਤੇਰਾ ਸੋਹਣਾ ਰੰਗ, ਚਾਂਦ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਹੋਰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਾਫ ਝੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ।