ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਤਲਵਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਚੰਦਰਹਾਸ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਭੂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ: “ਇਸ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੀਂ; ਜੇ ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰੇਂਗਾ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਖੁਦ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਰਾਵਣ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਵਿਰਤਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸ਼ੂਰਾ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਦੂਜੇ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਅਜੈਯਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਅਭਿਮਾਨੀ ਰਾਖਸ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ, “ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਲਏ ਗਏ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਮਹਾ ਬਾਹੂ ਰਾਵਣ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਹਿਮਵਤ ਜੰਗਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਫਿਰਣ ਲੱਗਾ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇਕ ਕੁਵਾਰੀ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਵਾਰੀ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵਚਨਬੱਧ ਕੁਵਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੋਹ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ: “ਹੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਉਲਟ ਜੀਵਨ ਕਿਉਂ ਜੀ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਤੇਰੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਤਪਸਿਆ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਤੇਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ 'ਚ ਇੱਛਾ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਐਸਾ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ? ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਂ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਭਾਗੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਪੂਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ; ਤੂੰ ਇਹ ਤਪ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ?” ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਵਾਰੀ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਆਤਿਥਿਆ ਕਰਕੇ ਕਹਿਆ: “ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬੇਅੰਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਦਾ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਦਵਤੀ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ ਤੇ ਸਰਪ — ਸਭ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਮੇਰੀ ਵਿਆਹ ਲਈ ਆਏ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਯਾਤਰੀ, ਸੁਣ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਚਾਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਦੰਭ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਅਭਿਮਾਨੀ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਫਿਰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ, ਅੱਗ 'ਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਕੀਤਾ: ‘ਮੈਂ ਇਹ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗੀ,’ ਤੇ ਇਹ ਵਚਨ ਆਪਣੇ ਮਨ 'ਚ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਵਚਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਗਹਿਰੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ 'ਚ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਤੂੰ ਜਾ, ਹੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ।” ਫਿਰ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਵਚਨਬੱਧ ਕੁਵਾਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਦੇ ਉਪਰੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ: “ਤੂੰ ਅਭਿਮਾਨੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਇੰਝ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਗੁਣ ਤੇ ਤੇਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਪੁੰਨ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ; ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖ ਮਾਣ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੂੰ ਬੁਲਾਂਦੀ ਹੈਂ? ਸ਼ਕਤੀ, ਤਪ, ਸੁਖ ਤੇ ਬਲ 'ਚ…” ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਇੰਝ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਵੇਦਵਤੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: “ਸੁਖ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ 'ਚ — ਇੰਝ ਨਾ ਬੋਲ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ — ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ, ਹੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈਂ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਕੁਵਾਰੀ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ। ਫਿਰ, ਵੇਦਵਤੀ ਗੁੱਸੇ 'ਚ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਲਏ; ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਤਲਵਾਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ, ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਜਲਾਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਨੀਚ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਜੀਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੈਤ, ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਅੱਗ 'ਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਹੋਵਾਂਗੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ 'ਚ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ-ਮਨ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗੀ ਤੇ ਤੇਰੀ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗੀ। ਇੱਕ ਔਰਤ, ਜੋ ਮਰਿਆਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵਾਂ, ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗੀ, ਪਰ ਜਠਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਤਕਾਰੀ ਧੀ ਵਾਂਗ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗ 'ਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ 'ਚੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।