ਮਹਾਰੋਮਾ ਤੋਂ ਧਰਮਵਾਨ ਸਵਰਨਰੋਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸਵਰਨਰੋਮਾ ਤੋਂ ਹ੍ਰਸਵਰੋਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਰਾਜਾ ਹ੍ਰਸਵਰੋਮਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਵੀਰ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ’ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਨੂੰ ਵੀ ਅਲੱਗ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਬੜੀ ਨਿਭਾਣ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਕੁਸ਼ਧਵਜ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਂਕਾਸ਼ਿਆ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੁਧਨਵਾ ਨੇ ਮਿਥਿਲਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ ਕਿ, “ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਅਦੁੱਤੀਯ ਸ਼ਿਵ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਤਾ, ਕਮਲ ਨੈਨੀ ਕੁਆਰੀ, ਦੇ ਦੇ।” ਪਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਰਾਜਾ ਸੁਧਨਵਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਧਨਵਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ਿ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵੀਰ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਨੂੰ ਸਾਂਕਾਸ਼ਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਵੀਰ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿ। ਅਤਿ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹੋ—ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਿਤਾ, ਜੋ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਸਮਾਨ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੌਰੀਅ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਗਈ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਰਮਿਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ। ਦੂਜੀ ਕੁੜੀ, ਉਰਮਿਲਾ ਵੀ—ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ—ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਵਿਆਹ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਦਾਨ ਰਸਮ ਤੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰਵਾਓ; ਫਿਰ, ਮੰਗਲਮਈ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਓ। ਅੱਜ ਮਘਾ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਹੈ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਉੱਤਰ ਫਾਲਗੁਣੀ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦਾ ਮੰਗਲ ਰਸਮ ਕਰਵਾਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਕਸ਼ਵਾਕੂਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਥਾਹ ਤੇ ਅਗੰਮ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਿਤਾ ਤੇ ਉਰਮਿਲਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੋਭਾ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ: ਇਹ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਵੀਰ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਮਵਾਨ, ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਦੀ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਭਾ, ਯੁਵਾਨੀ ਤੇ ਸ਼ੌਰੀਅ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਆਹ ਨਾਲ, ਹੇ ਧਰਮਕ ਰਾਜਨ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂਆਂ ਦਾ ਘਰ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਘਰ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਲੈਣ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਜਨਕ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਧਨਿਆ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਇੰਨਾ ਉਚਿਤ ਸੰਬੰਧ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਸਭ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ! ਹੁਣ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਪਤਨੀ ਬਣਨ। ਇੱਕੋ ਦਿਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਚਾਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਚਾਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਣ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਫਾਲਗੁਣੀ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਭਗਾ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧਰਮਕ ਕਿਰਿਆ ਮਿਲੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਚੇਲਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਭ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਥਾਨ ਹਨ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ। ਜਿਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਲਈ ਅਯੋਧਿਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ—ਜੋ ਚੰਗਾ ਸਮਝੋ, ਕਰੋ। ਜਦ ਜਨਕ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਨਕ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ; ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵਲ ਚਲ ਪਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਮ ਕੀਤਾ; ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਦਾਨ ਰਸਮ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਗਾਵਾਂ ਦਿਤੀਆਂ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੀਆਂ ਦੂਧ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਵੀ ਦਿਤੀਆਂ। ਰਘੁਨੰਦਨ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵੀ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਨੂੰ ਦਿਤੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਦਾਨ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਰਾਜਾ ਚਹੁੰ ਵੱਲੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਾਂਗ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਤਿਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।