ਮਹੀਧਰਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਕੀਰਤਿਰਾਥ ਹੋਏ। ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਕੀਰਤਿਰਾਥ ਤੋਂ ਮਹਾਰੋਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਮਹਾਰੋਮਾ ਤੋਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਵਰਨਰੋਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸਵਰਨਰੋਮਾ ਤੋਂ ਹ੍ਰਸਵਰੋਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ, ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਣੇ—ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਵੀਰ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਬੜੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਜ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੁਧਨਵਾ ਸੰਕਾਸ਼ਯਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮਿਥਿਲਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ ਕਿ, “ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਅਦੁਤੀਅ ਸ਼ਿਵ ਧਨੁ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਦਿਓ।” ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਰਾਜਾ ਸੁਧਨਵਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਧਨਵਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵੀਰ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਨੂੰ ਸੰਕਾਸ਼ਯਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਵੀਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ; ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਮੰਗਲਤਾ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਰਮਿਲਾ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਕਨਿਆਵਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਹੋਈ। ਦੂਜੀ, ਉਰਮਿਲਾ ਵੀ—ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਪੂਰੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਵਧੂਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੌਂਪਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਲਈ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਵਾਓ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਤਰਪਣ ਆਦਿ ਕਰਵਾਓ; ਫਿਰ, ਮੰਗਲ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰੋ। ਅੱਜ ਮਘਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਉੱਤਰ ਫਾਲਗੁਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਓ; ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਲਈ ਮੰਗਲ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਬਹੱਤਰਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਇਕਸ਼ਵਾਕੁਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਹੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਾ, ਅਥਾਹ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਉਰਮਿਲਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੁਰਖਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ: ਇਹ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਧਵਜ, ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਵੀਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਦੁਤੀਅ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ; ਹੇ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖਾ, ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਵਧੂ ਵਜੋਂ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਦੋ ਧੀਆਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਯੁਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਆਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਘਰਾਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਜੁੜ ਜਾਵੇ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਕ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਣੇ ਨੂੰ ਧੰਨ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਦ ਅਜਿਹਾ ਯੋਗ ਮੇਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਵੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਮੰਗਲਤਾ ਹੋਵੇ! ਇਹ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਭਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣਨ।” “ਇੱਕੋ ਦਿਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਚਾਰੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਚਾਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਨ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਉੱਤਰ ਫਾਲਗੁਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਭਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਠੇ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। “ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਚੇਲਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਰਹੇ ਮੁੱਖ ਆਸਨ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਲਈ ਅਯੋਧਿਆ ਹੈ, ਐਵੇਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਨਗਰੀ ਹੈ; ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਸੋ ਕਰੋ।” ਜਦ ਜਨਕ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਦਸ਼ਰਥ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਅਣਗਿਣਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਮੰਗਲਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੋਵੇ; ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰਾਂਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ; ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉੱਚਤਮ ਪੁਰਖ ਨੇ ਚਾਰ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਬਚੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਬਰਤਨ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ। ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧਨ ਵੀ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਵਾਈ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਵਾਈ ਸੀ, ਐਵੇਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਮਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ।