ਇਸ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕੜੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਵਰਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤੁਹਾਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਵਚੇਤਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਅਦਬ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦਾ ਫਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨਾਸਵਾਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਛਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਜ, ਧਨ ਅਤੇ ਸੁਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸੁਖ ਦੀ ਖਾਤਰ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਦੁਖ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਪਾਪ ਕਰਨਾ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਆਤਮ-ਨਾਸੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ; ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕਰਮ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਮੱਤ ਤੈਨੂੰ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਦ ਕਰਤੂਤ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰਣੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ। ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ, ਮਾਰੀਚਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਏ। ਫਿਰ, ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਵਣ — ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲੇ — ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਿਲਿਆ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ, ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਾ ਥਕਦੇ, ਨਾ ਡਗਮਗਾਉਂਦੇ, ਦੋਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹੇ। ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਅੱਗ ਦਾ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ, ਪਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅਸਤਰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਇਆ ਰਚੀ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬਣਾਏ। ਉਹ ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਬਾਘ, ਕਦੇ ਸੂਰ, ਕਦੇ ਬਾਦਲ, ਕਦੇ ਪਹਾੜ, ਕਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਕਦੇ ਰੁੱਖ, ਕਦੇ ਯਕਸ਼, ਕਦੇ ਦੈਤ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਚਮਤਕਾਰ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਸਤਰ ਲੈ ਕੇ, ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਧਨਦੇਵ ਨੂੰ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵਾਰਿਆ। ਧਨਦੇਵ ਰਕਤ ਵਿੱਚ ਲੱਤ-ਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਰੁੱਖ ਜੜ ਤੋਂ ਕੱਟਿਆ ਹੋਵੇ, ਧਨਦੇਵ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਕਮਲ ਆਦਿ ਖਜਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਧਨਦੇਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਧਨਦੇਵ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪੁਸ਼ਪਕ — ਉਹ ਵਿਜੈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ — ਨੂੰ ਹਥਿਆ ਲਿਆ। ਉਹ ਰਥ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਤੰਭਾਂ, ਬੈਰਲ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਉੱਡਣ ਵਾਲਾ; ਜਵੇਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੜ੍ਹਕਾਂ, ਅਤੇ ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬੇਦੀਆਂ ਵਾਲਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ, ਅਖੁੱਟ, ਸਦਾ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ; ਅਦਭੁਤ, ਸੁੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਸ-ਵਿਲਾਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੋਹਕ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ; ਨਾ ਠੰਡੀ, ਨਾ ਗਰਮ, ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਈ, ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਰਥ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੂਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਗਰੂਰ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਿਆ। ਵੈਸ਼ਰਵਣ — ਧਨ ਦੇਵ — ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਉਹ ਕੈਲਾਸ ਤੋਂ ਉਤਰ ਆਇਆ। ਆਪਣੀ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਚਿੱਟੇ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਮਕੁਟ ਅਤੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਯਾਤਰੀ (ਰਾਵਣ) ਉਹ ਮਹਾਂ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਦੀ ਹੈ। ਧਨਦੇਵ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਂ ਸਰਵਣ ਵਿਖੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਫਿਰ, ਚੌੜੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਚਮਕਦੇ ਸਰਵਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਿਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸੁਹਾਵਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ; ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੁਸ਼ਪਕ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਡੋਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ — "ਮੇਰਾ ਪੁਸ਼ਪਕ ਮੇਰੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ? ਕੀ ਇਹ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਮਾਰੀਚਾ — ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ ਸੀ — ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਦਾ ਨਾ ਚਲਣਾ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ।" ਜਾਂ, ਇਹ ਪੁਸ਼ਪਕ, ਜੋ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਵਾਹਨ ਹੈ, ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਨਦੇਵ ਦੇ ਬਿਨਾ ਚਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਕਿ ਉਥੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਕਾਲਾ, ਪੀਲਿਆ ਬੋਨਾ, ਵਿਅੰਗੀ, ਗੰਜਾ, ਨੰਦੀ, ਜੋ ਤਾਕਤਵਾਨ ਅਤੇ ਝੁਕੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆ ਗਿਆ। ਭਾਵਾ ਦੇ ਸੇਵਕ ਨੇ ਪਾਸ ਆ ਕੇ, ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੁੜ ਜਾ, ਹੇ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ; ਸ਼ੰਕਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ, ਸੁਪਰਨ, ਨਾਗ, ਯਕਸ਼, ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ।" "ਇਹ ਪਹਾੜ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ;" ਨੰਦੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਆਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਪਕ ਤੋਂ ਉਤਰੀਆ, "ਸ਼ੰਕਰ ਕੌਣ ਹੈ?" ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਤਲ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਲਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਾਂਗ ਦੇਖਿਆ। ਉਸਦੇ ਬਾਂਦਰ-ਮੁਖੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਸੀ ਉਡਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਦਲ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹਾਸਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।