ਰਾਵਣ ਦੇ ਦਸ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ—"ਮੇਰੇ ਵਰ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇਰੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੇ, ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਉਹ ਸਿਰ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਹੋਮ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਧੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ—"ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਤੂੰ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਨੇਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ।" ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਸਦਾਈ ਨੇਕੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਨ ਦੇ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲੇ—"ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਧਨਿਆ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਗਤ-ਗੁਰੂ ਖੁਦ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰ ਵਿਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਨੇਕ ਜੀ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਦਾ ਧਰਮ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ; ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਅਸਤਰ ਦੀ ਗਿਆਨਤਾ, ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਜੋ ਵੀ ਸਮਝ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਜਾਂ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਵਾਂ।" "ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਧਰਮ-ਨਿਸਠ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ, ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ—"ਤੂੰ ਸਚਮੁਚ ਧਰਮ-ਨਿਸਠ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ; ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" "ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਝੁਕਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੁਭਕਰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ—"ਕੁਭਕਰਨ ਨੂੰ ਵਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਨੰਦਨਵਨ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਦਸ ਸੇਵਕ, ਸਾਧੂ ਤੇ ਮਨੁੱਖ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਨੇ ਖਾ ਲਏ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ।" "ਜੋ ਕੁਭਕਰਨ ਨੇ ਵਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿਗਲ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਵਰ ਦੇਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਹੇ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੋਕ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ; ਤੇ ਸੋਚਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਰਸਵਤੀ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖੀ—"ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਆ ਗਈ ਹਾਂ—ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਈ ਹੋਈ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—"ਹੇ ਵਾਣੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਜੋ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਬੋਲ ਬਣ ਜਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ।" "ਐਸਾ ਹੋਵੇ," ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਕੁਭਕਰਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈ ਗਈ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—"ਕੁਭਕਰਨ, ਮਹਾਬਲੀ, ਜੋ ਵਰ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੰਗ।" ਕੁਭਕਰਨ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—"ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸੋਵਾਂ।" "ਐਸਾ ਹੋਵੇ," ਆਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਚਲੇ ਗਏ; ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਜੀ ਵੀ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਕੁਭਕਰਨ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੂਲ-ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਕੁਭਕਰਨ, ਦੁਸ਼ਟ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ—"ਇਹ ਕੀ ਅਜੀਬ ਬੋਲ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ?" "ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਭਰਾ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ-अपने ਵਰ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਤਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਗਏ ਤੇ ਉੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸੁਮਾਲੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਰਾਤ-ਚਰਣ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉੱਠ ਆਇਆ। ਮਾਰੀਚਾ, ਪ੍ਰਹਸਤ, ਵੀਰੂਪਾਖਸ਼ ਤੇ ਮਹੋਦਰ—ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ, ਵੱਡੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉੱਠ ਆਏ। ਸੁਮਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਸ-ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ—"ਸੌਭਾਗ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਇਹ ਚਾਹਤ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ: ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ ਲੈ ਲਿਆ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਅਸੀਂ ਲੰਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਆਈ ਵੱਡੀ ਭੈ, ਹੁਣ ਟਲ ਗਈ ਹੈ।" "ਕਈ ਵਾਰੀ, ਉਸ ਡਰ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈ ਲਈ।" "ਇਹ ਲੰਕਾ-ਨਗਰੀ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਭਰਾ, ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।" "ਜੇ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਝੌਲੇ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਬਲ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।" "ਤੂੰ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਲੰਕਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣੇਗਾ; ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਾਤੀ ਉੱਠੇਗੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ।" ਫਿਰ ਦਸ-ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ—"ਕੁਬੇਰ ਸਾਡਾ ਆਚਾਰਯ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਨਾ ਆਖੋ।" ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੰਝੌਲੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ; ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ, ਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਤ-ਚਰਣ ਨੇ ਦਸ-ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ। ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ—"ਹੇ ਦਸ-ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਬਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਨਾ ਆਖੋ; ਬਹਾਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਾਤਾ-ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।" "ਅਦਿਤੀ ਤੇ ਦਿਤੀ, ਦੋਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਹਨ, ਕਸ਼ਯਪ ਦੇਵਤਾ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀਆਂ।