ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕੈਕਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਕ ਨਕਸ਼ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਈ। ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕੈਕਸੀ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਐਸੇ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ! ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿਓ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਨੇ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਰੋਹਣੀ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਕੈਕਸੀ ਨੂੰ ਆਸਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, “ਤੇਰਾ ਅੰਤਿਮ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਕੈਕਸੀ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਭਿਆਨਕ ਸੀ—ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਸਿਰ, ਵੱਡੇ ਦੰਦ, ਕਾਲੀ ਕਾਜਲ ਵਾਂਗਾ ਰੰਗ, ਤਾਮਬੇ ਵਾਂਗ ਹੋਠ, ਵੀਹ ਬਾਹਾਂ, ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਵਾਲ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਜੰਗਲੀ ਜੱਕਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਉਲਟੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਲਹੂ ਵਰਸਾਇਆ, ਬੱਦਲ ਕਰਕਦੇ, ਸੂਰਜ ਚਮਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਉਲਕਾਪਾਤ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਚਲਣ ਲੱਗੀ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ: “ਇਹ ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲਾ, ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਾ ਹੋਵੇਗਾ।” ਉਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕੁੰਭਕਰਨਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੁੱਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਹ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਜਨਮੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਅੰਗੀ ਸੀ। ਕੈਕਸੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ। ਜਦੋਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਜਨਮਿਆ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡੰਘ ਵੱਜੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਈਆਂ, “ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!” ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕੁੰਭਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਾ, ਦੋਵੇਂ, ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਰੀਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕੁੰਭਕਰਨਾ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ। ਪਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮਵਾਨ, ਗੰਭੀਰ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਠ-ਪੁਨ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ, ਸਦਾ ਸਯੰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਵੈਸ਼ਰਵਣ—ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ—ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ ਆਏ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਕੈਕਸੀ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸੀ, ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਾ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਪੁੱਤਰ, ਵੇਖ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਆਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ ਭਰਾਤਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਰਥਾ ਹੈ।” ਉਸ ਨੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, “ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਵਾਂਗਾ ਹੋ ਜਾਏ।” ਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਚਨ ਲਿਆ, “ਮੈਂ ਸਚ ਮੁਚ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਾਂਗਾ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਾਨ ਬਣਾਂਗਾ; ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ।” ਇਸ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ। “ਮੈਂ ਤਪਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ,” ਇਹ ਨਿਰਣੈ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਗੋਕਰਣ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੇ ਵਰ ਦਿਤੇ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ? ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ?” ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਉਥੇ ਤੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਕ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ।” ਕੁੰਭਕਰਨਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਤਪਸਿਆ ਕਰਦਾ। ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਤਪਸਿਆ ਕਰੀ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮਵਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ, ਇਕ ਪੈਰ ਤੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪਸਿਆ ਕਰੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨੱਚਿਆ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਹੱਥ ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਜਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਲਈ ਵੀ, ਜੋ ਸਯੰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਨੰਦਨਵਨ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਗਏ। ਪਰ ਰਾਵਣ, ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲਾ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਬਿਨਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਰਿਹਾ। ਹਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਸਿਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਨੌ ਸਿਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਦਸਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ 'ਤੇ, ਜਦ ਰਾਵਣ ਆਪਣਾ ਦਸਵਾਂ ਸਿਰ ਕੱਟਣ ਲੱਗਾ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਜਲਦੀ ਵਰ ਮੰਗ, ਜੋ ਵੀ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ—ਤੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਈ।