ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਉੱਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਕਸ਼ਯਪ, ਅਤ੍ਰਿ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਗੌਤਮ, ਜਮਦਗਨੀ ਅਤੇ ਭਰਦਵਾਜ—ਇਹ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਹ ਸੱਤੋਂ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਵੈਦ ਅਤੇ ਵੈਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਆਏ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੀ ਸੁਚਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਤਪਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਦਰਬਾਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸ, ਕਿ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।” ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਦਰਬਾਨ ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਚਲਾਕ, ਸੁਚੇਤ, ਨੈਤਿਕ, ਸਮਰਥ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਗਸਤਯ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਰਾਮ ਨੇ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ, ਦਰਬਾਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਓ।” ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਉਠਿਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਭੇਟ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਰਾਮ ਨੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਲਾਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਲਾਇਕ ਸੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ ਅਤੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੈਦ-ਵਿਦਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ! ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਿ ਤੂੰ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਡਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਮ। ਤੇਰੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਸੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਸਤਿਕਾਰੀ ਭਰਾ ਹਨ, ਦੇ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਅੱਜ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਹਸਤ, ਵਿਕਟ, ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼, ਮਹੋਦਰ ਅਤੇ ਅਕੰਪਨ—ਇਹ ਭੈੜੇ ਰਾਤ ਦੇ ਯੋਧੇ—ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਇਥੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਮ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ, ਅਤਿਕਾਯ, ਦੇਵਾਂਤਕ, ਨਰਾਂਤਕ—ਇਹ ਵੱਡੇ ਰਾਤ ਦੇ ਯੋਧੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਹੇ ਰਾਮ। ਕੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਕੁੰਭ, ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਯੁੱਧੋਨਮੱਤ ਅਤੇ ਮੱਤ, ਜੋ ਜੰਗ ਲਈ ਪਾਗਲ ਤੇ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਯਜ੍ਨਕੋਪਾ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਧੂਮਰਾਖਸ਼—ਇਹ ਸਾਰੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਭਿਆਨਕ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਜੰਗ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਜੈਯ ਸੀ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਕਦੇ ਹਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਪਰ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਜੰਗ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਦੌੜਿਆ; ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਜੈਯ ਸੀ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਕਿ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਜੇਹੜਾ ਰੂਪ ਚਾਹੁਣ ਲੈ ਸਕਦੇ, ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਰਮ ਦਾਨ—ਨਿਰਭੈਤਾ—ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤਿ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: “ਹੇ ਮਾਨਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਕੁੰਭਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਰਾਤ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਮਹੋਦਰ, ਪ੍ਰਹਸਤ ਅਤੇ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੈੜੇ ਅਤੇ ਅਜੈਯ ਦੇਵਾਂਤਕ ਤੇ ਨਰਾਂਤਕ, ਅਤਿਕਾਯ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਯੋਧਾ ਧੂਮਰਾਖਸ਼—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ, ਬਲ, ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਕੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵਧ ਗਿਆ? ਜੇ ਮੈਂ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਕੋਈ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ। ਇੰਦ੍ਰਾ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ—ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਇਆ? ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਰਾਵਣ ਨਹੀਂ? ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਇੰਦ੍ਰਾ ਦਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਅੱਜ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਾਘਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁੰਭਯੋਨੀ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਸ ਦੇ ਕਰਤਬ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕਥਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਰ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਵਰ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।