ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ’ਚ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਉਤਰੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਰਥ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੰਨ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹਨ। ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਘਵ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਚ ਭਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਝੁਕ ਕੇ, ਐਸੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ। ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ, ਜੋ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰ ਆਇਆ। ਭਰਤ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਨ, ਉਸ ਰਥ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਰਾਮ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ, ਕਕੁਤਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਤੇ 'ਭਰਤ' ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਕੇਕਈ ਪੁੱਤ੍ਰ ਭਰਤ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ, ਜਾਂਬਵਾਨ, ਫਿਰ ਅੰਗਦ, ਮੈੰਦ, ਦੁਵਿਦ, ਨੀਲ ਤੇ ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਨਲ, ਗਵਾਕਸ਼, ਗੰਧਮਾਦਨ, ਸ਼ਰਭ ਅਤੇ ਪਨਸਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੀ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਮਨਚਾਹੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਤ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਭਰਤ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਸਨ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ: "ਸੁਗਰੀਵ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਚਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਵਾਂ ਭਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਦੋਸਤੀ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੋਖੀ ਹੀ ਵਿਦਵੈਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਭਰਤ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸੰਤੋਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ: "ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਸਭ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ।" ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨਾਇਕ ਵਾਂਗ, ਪੂਰਾ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀਲੀ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਝੁਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੇਕਈ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਕੁਲ-ਪੁਜਾਰੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਆਪ ਜੀ ਆ ਗਏ, ਬਾਹੁਬਲੀ, ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ!" ਭਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਗਰਿਕ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਭਰਤ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਖੜਾਉਂ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਰਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸਾਰਾ ਰਾਜ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮੇਰੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਭੰਡਾਰ, ਮਹਲ ਤੇ ਫੌਜ ਆਦਿ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ; ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਭਰਤ ਦੀ ਇਹ ਭਰਾਤੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਰਾਖਸ਼, ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ’ਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਰਾਹੀਂ, ਭਰਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਰਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਹੁਣ ਵੈਸ਼ਰਵਣ (ਕੁਬੇਰ) ਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਦੁਤੀਅ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ, ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਆਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਹਥਿਆ ਲਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁਬੇਰ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਪੂਜਾਰੀ ਤੇ ਸਾਥੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਦਬਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਆਸਨ ’ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ੁਭ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਾਲੇ, ਇੱਕ ਸੁ-ਅੱਠੀ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ। ਭਰਤ, ਜੋ ਕੇਕਈ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਜੋਤ ਜੋ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਵੱਛਾ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਝੱਲ ਸਕਦਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਝੱਲ ਸਕਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਹੜ੍ਹ ਨਾਲ ਟੁੱਟਿਆ ਬੰਧ, ਇਹ ਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਕੱਚਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦਰਾਰਾਂ ਨਹੀਂ ਭਰੀਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੌਵਾ ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਹੰਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਨਾਇਕ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਸੁਦਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ।" "ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਵਿਚ ਲਾਇਆ ਰੁੱਖ, ਚਾਹੇ ਵੱਡਾ, ਚੜ੍ਹਨ ਔਖਾ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਫੁੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮੰਤਵ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ, ਹੇ ਬਾਹੁਬਲੀ; ਤੁਸੀਂ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝੋ। ਹੇ ਨਰ-ਰਾਜ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਾ ਚਲਾਓ।" "ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਅਭਿਸ਼ੇਕਤ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਖੇ।