ਇਕ ਵਾਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਵਰੁਣ, ਮਹਾਦੇਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਮ—ਜੋ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਰਮਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਵਰ ਦਿਤੇ ਗਏ। ਉਹ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਪੁਸ਼ਪਕ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਾਪਸ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਦਿਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਘਨ-ਰਹਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਮਨ-ਚਾਹਾ ਸੁਪਨਾ ਅੱਜ ਸੱਚ ਹੋ ਗਿਆ।" ਹੁਣ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਭਰਤ, ਜੋ ਸੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਗਰ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ। ਸਾਰੇ ਭਟ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਗਾਇਕ, ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਣ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ, ਮੰਤਰੀ, ਸੈਨਿਕ, ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵਰਗ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਭਰਤ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਰਸਤੇ ਦੇ ਉਚ-ਨੀਵਾਂ ਹਟਾ ਕੇ ਸਾਰਾ ਰਸਤਾ ਸਮਤਲ ਤੇ ਸੁਚੱਜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਭੁੰਨਿਆ ਅੰਨ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਛਿੜਕ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਗਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਗਲੀਆਂ ਉੱਚੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਘਰਾਂ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੱਲ, ਫੁੱਲਾਂ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਫੁੱਲ ਛਿੜਕ ਕੇ ਰਸਤਾ ਖੁਲਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਣਾਇਆ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜਯੰਤ, ਵਿਜਯ, ਸਿੱਧਾਰਥ, ਅਰਥਸਾਧਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਮੰਤ੍ਰਪਾਲ ਅਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ—ਇਹ ਸਭ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਸਤ ਹਾਥੀ, ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਮਰਬੰਦੀਆਂ ਪਹਿਨੇ, ਮਾਦਾ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਦੰਤਧਾਰੀ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ, ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ, ਚਲੇ ਪਏ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ, ਅਜੇ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਵੀ ਚਲੇ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਅੱਗੇ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਵੀ ਨਾਲ। ਕੈਕੇਈ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਸਭ ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਭਰਤ, ਜੋ ਧਰਮ-ਆਤਮਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਵਪਾਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠਿਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਡੋਲ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਵਿਚ, ਭਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਧਰਮ-ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹਿਆ। ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਜਸੀ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਚਿੱਟੇ ਯਕ-ਪੁੱਛਾ ਪੰਖੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਲਈ। ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਬਰਖ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਮੜੀ ਪਹਿਨੀ, ਭਰਤ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਭਰਤ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਧਰਤੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਟਾਪਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਆ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠੀ। ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਡੋਲ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਗੱਜ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਡੋਲ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬਣੀ ਲੱਗੀ। ਸਾਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਪੀ-ਵੰਸ਼ੀ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮਨ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ 'ਚ ਨਹੀਂ ਹੋ? ਮੈਂ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਵਿਨਾਸੀ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।" "ਮੈਂ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ," ਭਰਤ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਭਰਤ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਸਦਾ ਫਲ ਲਣ ਵਾਲੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਮਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨ-ਨਵਾਜ਼ੀ ਹੋਈ। ਵਨ-ਵਾਸੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਗੋਮਤੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਝਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਵੇਖੋ। ਬਾਂਦਰ ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਾਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਦੂਰੋਂ, ਚਾਨਣ ਵਰਗਾ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਨ-ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਟੰਬ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ, ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੋਚ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਰਥ 'ਚ ਦੋ ਮਹਾਨ ਰਾਘਵ—ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ, ਮਹਾਬਲੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਵੀ ਹਨ। ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਧੁਨ ਅਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਗੂੰਜੀ, ਜਦ ਲੋਕ—ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ—ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਕਹਿ ਉਠੇ, "ਇਹ ਰਾਮ ਹੈ!