ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪੂਜਨੀਯ ਮੁਨੀਵਰ, ਕੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਸ਼ਲ ਮੰਗਲ ਹੈ? ਭਰਤ ਜੀ ਠੀਕ ਹਨ? ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹਨ?" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੁਣਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਜੀ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਭਰਤ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਟਾਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਖੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਘਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ, ਜਦ ਤੂੰ ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ ਇਕ ਔਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਪਦ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਲਕਲ ਧਾਰ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੂੰ ਪੈਦਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਣ ਲਈ, ਰਾਜ ਸੁਖ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿਤ੍ਰਾਂ, ਸੱਜਣਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਵਾਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ! ਜਨਸਥਾਨ ਵਾਸੀ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਸਹਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਹੈ। ਜਦ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮਾਰੀਚ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ, ਸੀਤਾ ਹਰਨ ਹੋਇਆ, ਕਬੰਧ ਮਿਲਿਆ, ਫਿਰ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ ਤੇਰੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਕਾਰਜ ਹੋਏ। ਜਦ ਵੈਦੇਹੀ ਮਿਲ ਗਈ, ਨਲ ਨੇ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਲੰਕਾ ਦੇ ਮੱਕੀ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਨੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਵਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਮੰਤ੍ਰੀਆਂ, ਫੌਜ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਵਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਭੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਤੇਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਲ ਤੇ ਪਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਗਰ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ! ਮੇਰੀ ਅਤਿਥਿ ਸੇਵਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਤੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਉ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਵਰ ਮੰਗਿਆ, "ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ, ਜਿਹੜੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੌਸਮ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਮਧੁ-ਰਸ ਵਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹੋਣ।" "ਇਹ ਰੁੱਖ, ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਅਯੋਧਿਆ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੋਣ।" ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਇਆ, ਤੁਰੰਤ ਉਥੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰੁੱਖਾਂ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ, ਕੁਝ ਫਲ-ਰਹਿਤ, ਕੁਝ ਫਲਦਾਰ, ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਫੁਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਸੁੱਕੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ, ਤੇ ਮਧੁ-ਰਸ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਵੀ। ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਤੱਕ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਚਲੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਸੀ। ਮੰਕੀ ਸੇਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀਆ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਮਨਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਅਸਮਾਨੀ ਫਲ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਵਰਗ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ 125ਵੇਂ ਸਰਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੰਕੀਆਂ ਵਲ ਤੱਕਿਆ ਅਤੇ ਤੇਜ਼-ਬੁੱਧੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾ ਅਤੇ ਪਤਾ ਲਾ ਕਿ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਸ਼ਲ ਮੰਗਲ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੂੰ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇਂ, ਉਥੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ। ਜਦ ਗੁਹਾ ਸੁਣੇਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਾਂ, ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਚਿੰਤਾ-ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਦੋਸਤ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ। ਗੁਹਾ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਮੁਖੀ, ਤੈਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤੇ ਭਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੱਸੇਗਾ। ਤੂੰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੱਸੀਂ। ਉਸਨੂੰ ਆਖੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਦੱਸੀਂ ਕਿ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦਾ ਹਰਨ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਥਲੀ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੀਂ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀਂ। ਇੰਦ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਰੁਣ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਵਰ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਵੀ ਜਿਕਰ ਕਰੀਂ। ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਖੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਮੇਤ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਅਤੁਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ ਦੇਵੇਂ, ਤਾਂ ਭਰਤ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੀਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੀਂ। ਭਰਤ ਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵ ਪਛਾਣੀਂ। ਕਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਭਟਕੇਗਾ, ਜਦ ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਮਪੱਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ? ਜੇ ਭਰਤ, ਜੋ ਉੱਚ ਕੁਲ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਲਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਘੁ ਕੁਲ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਜਾਣਣ ਲਈ ਭੇਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।