ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣਿਆ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੇ—ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੀ—ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟਿਆ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਵੇ। ਧਰਤੀ ਭੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਚਿਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਢਹਿ ਪਏ—ਸਿਵਾਏ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ। ਜਦ ਲੋਕ ਸੁਧ ਬਾਲੀ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਮਨੋਂ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਿਆ, "ਮਹਾਨੁਭਾਵ! ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥਪੁਤ੍ਰ ਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖ ਲਈ। ਇਹ ਅਸਾਧਾਰਣ, ਅਕਲਪਨੀਆ ਤੇ ਮੇਰੀ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜਦ ਦਸ਼ਰਥਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ, ਤਾਂ ਜਨਕ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨ ਖ਼ਿਆਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ! ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ: 'ਸੀਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇ।' ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ ਰਥਾਂ 'ਚ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾਣ, ਤੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸਣ, ਕਿ ਮੇਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਗਈ, ਹੁਣ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਣ ਕਿ ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ 'ਚ ਹਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਖੀ-ਚੈਨ ਨਾਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਆਗਿਆ।' ਫਿਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਅਠਾਹਠਵਾਂ ਸਰਗ। ਜਨਕ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਉਹ ਦੂਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਅਯੋਧਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਮਰਦਰਾਜ, ਪਰਮ ਤਪਸਵੀ-ਸਮਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੂਤ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ, ਬੜੀ ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਆਪਣੇ ਯਜਨ ਅਗਨਿ ਸਮੇਤ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਪਿਆਰ-ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਤੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਖ-ਚੈਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਦੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਚਨ ਜਾਣਦੇ ਹੋ—ਮੇਰੀ ਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਕਈ ਰਾਜੇ ਆਏ, ਪਰ ਅਸਫਲ ਹੋਏ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਧੀ, ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਦਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ, ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਧਨੁਸ਼, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੀ, ਉਹ ਰਾਮ ਨੇ—ਮਹਾਬਲੀ ਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਨੇ—ਤੋੜੀ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਾਂ।" "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ! ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਤੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਤੇ ਸੁਖ-ਸੇਤੀ ਆਓ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।" ਇਉਂ, ਵਿਦੇਹਪਤੀ ਜਨਕ ਨੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ। ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਵਾਮਦੇਵ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਕੁਸ਼ਿਕਪੁਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ—ਕੌਸਲਿਆ ਦਾ ਲਾਲ—ਅਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਵਿਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਨਕ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਨਕ ਜੀ ਦੀ ਨੀਤੀ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਚਲੋ, ਜਲਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਲੰਬ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗੇ।" ਉਹ ਦੂਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਰਾਤ ਉਥੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਸਨ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਉਨ੍ਹੱਤਰਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ। ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਤੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅੱਜ, ਸਾਰੇ ਖਜ਼ਾਨੇਦਾਰ, ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਭੇਜੋ। ਚਾਰਾਂ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਤੁਰੰਤ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਚਲਣ ਲਈ ਕਹੋ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਥ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਦੇ ਜੋਤਿਆ ਜਾਵੇ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜਾਬਾਲੀ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਕਾਟਿਆਯਨ—ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਸਾਥ ਹੋਣ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅੱਗੇ ਜਾਵਣ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਰਥ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਤ ਬੜੀ ਉਤਾਵਲ ਵਿੱਚ ਹਨ।" ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਚਾਰਾਂ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਈ। ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਲਈ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਜਨਕ, ਉਮਰਦਰਾਜ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।