ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਸੁਭਗ ਵਿਮਾਨ ਪੁਸ਼ਪਕ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹਵਾਈ ਰਥ ਪੁਸ਼ਪਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕੁਬੇਰ ਤੋਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਦਭੁਤ, ਮਨਚਾਹਾ, ਦਿਵਿਆ ਰਥ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਮ।" ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਰਥ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੈ; ਇਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪਰ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਮਰਿਆਦਾਵਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰੋ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਅਤਿਥਿ-ਸਤਕਾਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਬੂਲ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਾਮ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ। ਪਿਆਰ, ਆਦਰ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮਦਦ, ਮਹਾਨ ਯਤਨ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਟਾਲਾਂਗਾ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਰਾਤਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤਰਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਰਾ ਜੋ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਆਇਆ ਸੀ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਜਾਣ ਲਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਣ ਤੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ।" "ਕੌਸਲਿਆ, ਸੁਮੀਤਰਾ, ਮਹਾਨ ਕੈਕੇਈ, ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਗੁਹਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹਨ। ਹੇ ਮਿੱਠੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਕੋਈ ਗਿਲਾ ਨਾ ਕਰੀ, ਤੇਰੀ ਵੀ ਆਗਿਆ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਹਵਾਈ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨਾਥ; ਜਦ ਕੰਮ ਮੁਕ ਗਿਆ, ਇੱਥੇ ਠਹਿਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਫੌਰਨ ਪੂਰੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਲਿਆਇਆ। ਉਹ ਰਥ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਕੈਟਸ-ਆਈ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਚਾਰੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਮੀਨਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਚਿੱਟੇ ਝੰਡੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲ, ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕੜ੍ਹਾਈਆਂ, ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ, ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਿੱਠੇ ਬਜਦੇ ਘੰਟੇ—ਇਹ ਸਭ ਰਥ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਰਥ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਫਰਸ਼, ਕੈਟਸ-ਆਈ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਸੀਟਾਂ, ਕੀਮਤੀ ਚਾਦਰਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਇਹ ਅਜੇਅਯ, ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਰਥ, ਜੋ ਹੁਣ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਪੂਰੇ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਪੂਸ਼ਪਕ ਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ 122ਵੇਂ ਸਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਪੂਸ਼ਪਕ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਨੇ ਰਘੁਨਾਥ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਰਮਣੀਯ ਰਘੁਨਾਥ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰ, ਹੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ। ਤੇਰੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨਾਥ, ਇਹ ਲੰਕਾ ਜਿੱਤੀ ਗਈ; ਇਹ ਵਾਨਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਮੁੜੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਹੁਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰ, ਧਨ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਇਨਾਮ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਫਲ ਪਾਵਣ। ਜਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲੇਗੀ, ਇਹ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਭਾਰੀ ਰਹਿਣਗੇ।" "ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਾਨੀ, ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਯਾਲੂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਨਰ ਰਾਜ, ਜੇ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਗੁਣ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਤ ਸੈਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਸੰਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਉੱਤਮ ਹਵਾਈ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਲਜਵਤੀ ਤੇ ਉੱਚ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲਿਆ। ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਕਕੁਤਸ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ, ਮਹਾਨ ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।" "ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੇ ਭਲੇ ਮਿੱਤਰ, ਉਹ ਸਭ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਜਲਦੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਾਪਸ ਜਾ; ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਤੂੰ ਲੰਕਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਕਰ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ।" "ਮੈਂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਅਯੋਧਿਆ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈਣਾ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।