ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ ਲੋਕ ਸੀ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੌਭਾਗਯਮਈ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਇਕੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਸਰੀਰ ਲਈ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ, ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਣੇ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਲਪ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਵਿਆ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਕੁਝ ਨਾਰੀਵਾਂ, ਜੋ ਸਿੰਗਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਪਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਬੁਲਾਓ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਧਰਮਕ ਬ੍ਰਾਤਾ ਭਰਤ, ਜੋ ਆਰਾਮ ਦੀ ਆਦਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਹੈ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ाली ਅਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਪੂਜਾਰੀ ਹੈ। ਭਰਤ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਜੋ ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਵਸਤ੍ਰ ਜਾਂ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।” ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ: “ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਛੱਡੋ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਚੱਲੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।” ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ: “ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਇਹ ਰਵਣ ਵੱਲੋਂ ਕੁਬੇਰ ਤੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੂਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਮਾਨ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।” “ਇਹ ਵਿਮਾਨ ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੈ; ਇਸ ਉਪਰ ਬੈਠ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਰਤ ਦਾ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਰਹੋ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਦ ਤਕ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇੱਥੇ ਰਹੋ। ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਅਤਿਥਿ-ਸਤਕਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਪਿਆਰ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਹੁਕਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਮਦਦ, ਉੱਤਮ ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਅਣਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ; ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਜੋ ਚਿਤਰਕੂਟ ਆਇਆ ਸੀ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਣਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਕੀਤੀ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਕੌਸਲਿਆ, ਸੁਮਿਤਰਾ, ਮਹਾਨ ਕੈਕੇਈ, ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਗੁਹਾ, ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ—all ਮੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।” “ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ; ਮੈਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗਿਲਾ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਵਿਮਾਨ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ; ਮੇਰਾ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ, ਜਦ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਠੀਕ ਨਹੀਂ।” ਰਾਮ ਦੇ ਐਸਾ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਵਿਮਾਨ ਲਿਆਇਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਮਾਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਲਟਫਾਰਮ ਕੈਟਸ-ਆਈ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ-ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਉਪਰ ਚਿੱਟੇ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲ ਕਮਲ-ਮੋਤੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਵਿਮਾਨ ਦੀ ਛਤ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ, ਅਤੇ ਪਰਤ-ਪਰਤ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਬਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਵਿਮਾਨ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਮਹਾਨ ਮਹਲਾਂ, ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਵਿਮਾਨ ਦੀਆਂ ਫਰਸ਼ਾਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਨਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ, ਕੈਟਸ-ਆਈ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਆਸਨ, ਕੀਮਤੀ ਕਵਰਿੰਗ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਅਦੁੱਤੀ, ਤੇਜ਼-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਮਾਨ, ਹੁਣ ਉਪਸਥਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਜੋ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਪੂਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਸੌ ਬਾਈਵੀਂ ਸਰਗਾ। ਜਦ ਪੂਸ਼ਪਕ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੋਲ ਤੁਰੰਤ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?” ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਘਵ ਨੇ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਆਰ-ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: “ਸਾਰੇ ਵਨਵਾਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰੋ, ਹੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ। ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਥੀ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟੇ। ਇਹ ਵਨਵਾਸੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਫਲਦਾਇਕ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੇ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਝ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਕਰੋਂਗੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਆਭਾਰੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਭ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।